Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Dünyada ahududunun en yaygın ve en ciddi hastalıklarından biridir. Çiçeklenme sırasında bulaşır; çiçekler kahverengileşip kurur, olgun meyvelerde hızla genişleyen yumuşak, açık kahverengi alanlar oluşur ve meyve gri, tozlu bir küfle kaplanarak yenmez hale gelir. Hasattan önce ya da depolamada gelişebilir; serin, nemli ortamları ve yağmurla ya da yağmurlama sulamayla ıslanan bitkileri sever [7, 10].

Korunma: Bahçe güneşli ve iyi drene olan yerlere kurulmalı, aşırı gübrelemeden kaçınılmalı, yabancı otlar kontrol altında tutulmalı, meyveler kuru havada ve sık aralıklarla toplanmalı, hastalıklı meyveler bahçeden uzaklaştırılmalıdır [7]. Damla sulama kullanılması ve bahçenin iyi havalanması hastalığı azaltır; yüksek tünel altında yetiştiricilik bu hastalığın görülme sıklığını belirgin biçimde düşürür [10].

Belirti ve zarar: Ağır, ıslak topraklarda ya da su birikintisi olan yerlerde sorun olur. Sürgünlerde güç kaybı ve seyrelme görülür, belirtiler genellikle tarlanın ya da sıranın çukur kısımlarında belirginleşir; yapraklar sarı, kırmızımsı ya da turuncu renk alıp kenarlardan kurur, sağlıklı görünen sürgünler aniden çöker. Dış kabuğu kazınan köklerde tipik tuğla kırmızısı renk görülür [7, 10].

Korunma: Hastalık bir kez bahçeye girdiğinde tedavisi yoktur; bu nedenle iyi drene olan topraklar ya da yükseltilmiş yastıklar kullanılmalı, sulama toprak nem sensörleri ya da tansiyometreyle ayarlanarak aşırı sudan kaçınılmalı, bulaşık toprağın alet ve ayakkabılarla taşınması önlenmelidir. Dayanıklı çeşitler en etkili korunma yollarındandır: Latham ve Killarney'nin dayanıklı, Heritage'ın ise kısmen hassas olduğu bildirilmektedir [7, 10]. Hassas çeşitlerde malçlama sorunu artırabilir [6].

Belirti ve zarar: Fungus iletim dokusuna ancak yaralardan girebilir; hasat ve bakım sırasında oluşan yaralar başlıca giriş kapısıdır. İlkbaharda yan sürgünler solar ve ölür, sürgünlerde kırılgan, çatlak kısımlar ve kabuk altında kahverengi çizgiler görülür. Yağmur, rüzgâr, böcekler ve budama aletleriyle yayılır ve hastalıklı bitki artıklarında 4 yıl canlı kalabilir. Hastalık Marmara Bölgesi'nde tespit edilmiştir [1].

Korunma: Sağlıklı üretim materyali kullanılmalı, sürgünlerin yaralanması önlenmeli, budama hava ve güneş alacak şekilde yapılmalı, meyve vermiş iki yıllık dallar hasattan hemen sonra toprak seviyesinden kesilip yok edilmeli, budama aletleri hasta bitkiden sağlama geçerken dezenfekte edilmelidir [1, 10].

Belirti ve zarar: Yaz başında genç sürgünlerin yapraklarında kenardan orta damara ilerleyen, sarı kenarlı "V" biçiminde kahverengi lekeler oluşur; ardından sürgünlerin alt boğumlarında koyu kahverengi lekeler görülür ve kabuk uzunlamasına çatlar. Hastalıklı boğumlardaki gözler ilkbaharda gelişmeyebilir ve ürün kaybı olur. Aşırı gelişmiş, otlu ve fazla azot verilmiş bahçelerde daha yaygındır. Hastalık Marmara Bölgesi'nde tespit edilmiştir [1, 10].

Korunma: Sıra genişliği 35 cm'yi geçmeyecek şekilde seyreltme yapılmalı, dayanıklı çeşitler tercih edilmeli, aşırı gübrelemeden kaçınılmalı, sarılıcı yabancı otlar başta olmak üzere ot kontrolü yapılmalı, hastalıklı sürgünler kesilip yok edilmeli ve damla sulama kullanılmalıdır [1].

Belirti ve zarar: Yaz sonu ya da sonbahar başında dip sürgünlerde, özellikle boğumlarda, beyaz küllü ve kırmızımsı kenarlı 7–20 cm'lik lekeler oluşur; lekeler zamanla siyahlaşır ve kabuk çatlayıp soyulabilir. Hastalık Marmara Bölgesi'nde tespit edilmiştir [1].

Korunma: Sağlıklı üretim materyali kullanılmalı, sıradaki sürgün sayısı budamayla sınırlanmalı, yağmurdan sonra bitkilerin çabuk kuruması için havalanma sağlanmalı, yabancı otlar kontrol edilmeli ve hastalıklı sürgünler kesilip yok edilmelidir [1].

Belirti ve zarar: Küllemede yaprak ve meyveler beyaz, unlu bir tabakayla kaplanır; ılık, kuru ama nemli havayı sever ve tünellerde daha sık görülür [10]. Sarı pasta yaprak altlarında sarı-turuncu püstüller oluşur ve yapraklar erken ölür; yaprak lekesinde genç yapraklarda koyu yeşil lekeler zamanla grileşir ve dökülür [7].

Korunma: Budamayla bitkiler arasındaki hava akışı artırılmalı, hastalıklı bitki artıkları uzaklaştırılmalıdır; pas, tünel altında yetiştiricilikle belirgin biçimde azaltılabilir [7].

Belirti ve zarar: Yapraklarda kıvrılma, sararma, beneklenme ve halkalar, sürgünlerde kısalma ve kırılganlık, meyvelerde dağılma ve şekil bozukluğu görülebilir. Yaprak kıvırcıklığı ve mozaik virüsleri yaprakbitleriyle, çalımsı cücelik virüsü çiçek tozuyla, halkalı leke virüsleri nematodlarla taşınır [7].

Korunma: Sertifikalı fidan kullanılmalı, fidanlar meyve bahçelerinden değil özel fidanlıklardan alınmalıdır; yaprakbitlerine dayanıklı çeşitler (örneğin Royalty) tercih edilebilir [5].

Belirti ve zarar: Kök kanseri köklerde urlara yol açar [5]. Ateş yanıklığında sürgün uçları kararıp "çoban değneği" gibi kıvrılarak ölür; bulaşık meyveler olgunlaşmaz, kahverengileşip sertleşir ve dalda asılı kalır [7].

Korunma: Hastalıktan ari üretim materyali kullanılmalı, hastalıklı kısımlar kesilip yok edilmelidir [5, 7].

Belirti ve zarar: Yaprak ve meyvelerde beslenerek bitkiyi zayıflatır; yaprakbitleri bazı virüs hastalıklarını da taşır [5, 7].

Korunma: Bakım işleri zamanında ve tekniğine uygun yapılarak bitkilerin kuvvetli gelişmesi sağlanmalı, bölgede yaygın zararlılara dayanıklı çeşitler seçilmelidir [5].

Belirti ve zarar: Erginler yapraklarda büyük çentikler açar, larvalar köklerde beslenerek bitkiyi zayıflatır; erginlerin hasat zamanında meyvelerin içine saklanabildiği bildirilmektedir [7].

Korunma: Erginler geceleri beslenip gündüz yaprakların arasına saklandığından elle toplanarak azaltılabilir [7].

Belirti ve zarar: Köklerde zarar yaparak bitki gelişimini zayıflatır; bazı türler halkalı leke virüslerini taşır [5, 7].

Korunma: Fidanlar sertifikalı ve sağlıklı olmalıdır [5, 6].