Ahududu yetiştirme rehberi

Ahududu saçak köklüdür; kökler uygun topraklarda 1–1,5 m derine inebilse de çoğunlukla yüzeye yakın yoğunlaşır ve yanlara yayılır. Köklerdeki gözlerden her yıl yeni sürgünler çıkar; bu sürgünler ilk yıl dallanmadan 1–2 m boylanır, ikinci yıl meyve verip kurur [5].

En uygun bölgeler yazları serin ve hasat zamanı yağmur olmayan yerlerdir; yıllık 750–800 mm yağış idealdir. Yazları çok sıcak, kurak ve rüzgârlı yerlerde gelişme geriler, hasattan önceki şiddetli sıcaklar meyvelerin olgunlaşmadan yumuşamasına yol açar. Geç çiçek açtığı için ilkbahar geç donlarından zarar görmez; sonbahar erken donları yalnızca güzlük çeşitlerin meyvelerine zarar verebilir. Yüksek hava nemi isterken bahçenin iyi havalanması ve bol güneş alması da gerekir [5].

Çoğaltma: Ahududu aşıyla çoğaltılmaz ve gövde çelikleri köklenmez. Fidanlar kök sürgünleri, kök çelikleri, uç daldırma ve doku kültürüyle üretilir; en modern, sağlıklı ve hızlı yöntem doku kültürüdür [5]. Meyve bahçelerinden fidan alınması hastalık ve zararlıların yeni bahçeye taşınmasına yol açabileceği için fidanlar özel fidanlıklardan temin edilmelidir [5].

Yer seçimi: Biber, patlıcan, domates ya da patates yetiştirilmiş yerlere ahududu dikilmemelidir; bu bitkiler ahudududa kök çürüklüğüne yol açabilen Verticillium fungusunun konukçusudur. Kırmızı ahududular soğuğa en dayanıklı tiplerdir; siyah ve sarı çeşitler daha hassastır [7]. Hastalıkların daha az görüldüğü yüksek tünel altında yetiştiricilik de bir seçenektir [10].

Dikim: Kışı çok sert geçmeyen yerlerde dikim sonbahar sonu ve kış başında (kasım–aralık), kışı sert geçen İç Anadolu, Doğu Anadolu, Karadeniz ve Marmara'da ise kış sonu ya da erken ilkbaharda (15 Şubat–nisan başı) yapılır. Toprak hazırlığında dekara 3–4 ton çiftlik gübresi verilmesi önerilir. Sıra üzeri mesafe 40–100 cm (ideal 60 cm), sıra arası küçük bahçelerde 1,5 m, traktörle işlenen bahçelerde 2,5–3,5 m'dir. Dikimden sonra kırmızı ahududuların dalları 20–30 cm'den kesilir [5].

Terbiye: Sürgünler gevrek olduğu ve yere yatmaya eğilimli olduğu için ticari bahçelerde telli terbiye sistemi kurulmalıdır. Sürgünler 40–60 cm genişliğinde bir çit içinde, aralarında 10–20 cm kalacak şekilde tutulur; bu sistem meyvelerin temiz kalmasını, iyi havalanmayı ve hasat kolaylığını sağlar [3, 5].

Sulama: Ahududu sürekli toprak nemi ister; kökleri kuraklığa olduğu kadar aşırı suya da duyarlıdır. Özellikle hasat döneminde daha fazla su gerekir, ancak bu dönemde yağmurlamadan kaçınılmalıdır. Tuzluluğa duyarlı olduğu için sulama suyunun kalitesi önemlidir; en uygun yöntem damla sulamadır [5].

Gübreleme: Gübreleme programının, yapılacak toprak ve yaprak analizlerinin sonucuna göre bir uzmanla belirlenmesi uygundur. Ahududu organik maddeye çok ihtiyaç duyar; çiftlik gübresi 2–3 yılda bir, en uygun olarak sonbaharda verilir. Aşırı azot meyveyi yumuşatarak pazar değerini düşürür; potasyumlu gübrelerin klorlu formu ahududu için zararlıdır, sülfat formu kullanılmalıdır [5].

Budama: Yazlık kırmızı ahududularda meyve vermiş iki yıllık sürgünler hasattan hemen sonra dipten kesilip uzaklaştırılır; ilkbaharda zayıf sürgünler temizlenir ve her 30 cm'lik çitte 4–5 kuvvetli sürgün bırakılır. Güzlük çeşitlerde yalnızca daha kaliteli sonbahar ürünü almak için ilkbaharda tüm sürgünler toprak seviyesinden biçilebilir. Siyah ve mor ahududularda yazın sürgün uçları alınarak kuvvetli yan dal oluşumu teşvik edilir. Yaşlanan bahçeler 5–6 yılda bir yaşlı kökler kesilerek gençleştirilir; böylece aynı yerde 12–15 yıl yetiştiricilik yapılabilir [5].

Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri ahududu sayfasının kaynakçasında yer alır.