Avokado yetiştirme rehberi

Avokado her dem yeşil, subtropik bir meyve türüdür ve ticari yetiştiriciliği kışları ılık geçen bölgelerde yapılır. Kış ve ilkbahar geç donlarından, çiçeklenme ve meyve tutumu dönemindeki düşük sıcaklıklardan, ani sıcaklık dalgalanmalarından, şiddetli rüzgârlardan ve fidan döneminde yüksek sıcaklıklardan çok etkilenir. Bahçe kuvvetli rüzgârlardan korunmuş ve fazla soğuk olmayan yerlere kurulmalıdır [4]. Orta (–2,2/–4,4°C) ve kuvvetli (–4,4°C'nin altı) donlar Antalya ve Mersin'de zaman zaman ciddi zararlara yol açmaktadır [5].

Yüksek sıcaklıklar da ağaç gelişimini, çiçeklenmeyi ve meyve gelişimini olumsuz etkiler. Antalya'da nisan–ağustos döneminde yüksek sıcaklıkların ortalaması 35°C'nin altında kaldığı için önemli bir olumsuz etki saptanmamıştır [1].

Avokado toprak bakımından oldukça toleranslıdır ve hafiften ağıra birçok toprakta yetişebilir; en iyileri derin, verimli, drenajı iyi kumlu-tınlı ve alüvyal topraklardır. Toprak pH'ı nötre yakın ya da hafif asidik (5–7) olmalı, taban suyu 1,5–2 m'den yüksek olan yerlerde drenaj yapılmalıdır [4].

Çoğaltma: En yaygın ticari yöntem çöğür anaçlar üzerine göz ve kalem aşısıdır. Ülkemizde soğuğa, kirece bağlı kloroza ve bazı hastalıklara daha dayanıklı oldukları için Meksika soylu çöğürler tercih edilir; tohum kaynağı olarak en çok Topa Topa ve Mexicola kullanılır. Tohumlar meyveden çıkarıldıktan hemen sonra ekilmeli; yarı gölge ortamda fidan yaklaşık 2–2,5 yılda yetişirken başlangıçta serada yetiştirilirse bu süre yarıya iner [4].

Rüzgârkıran: Avokado dalları çok gevrektir; meyve yükünden ve kuvvetli rüzgârlardan kolayca kırılır, kuru ve sıcak yaz rüzgârları su kaybını ve meyve dökümünü artırır. Rüzgâra açık bahçelerde rüzgârkıranlar bahçe kurulmadan önce tesis edilmelidir; Akdeniz Bölgesi için en uygun rüzgârkıran ağacı servidir (andız) [4].

Çeşit ve tozlanma: Avokado çiçeği erselik olsa da dişi ve erkek organlar aynı anda etkin değildir. A tipi çiçekler ilk günün sabahı dişi, ikinci günün öğleden sonrası erkek; B tipi çiçekler ise ilk günün öğleden sonrası dişi, ertesi sabah erkek dönemdedir. Bu yüzden A ve B tipi çeşitler birbirini tamamlar ve bahçenin birden fazla çeşitle kurulması zorunludur; tozlanma arılarla olur. Ortalama sıcaklık 21°C'nin altına düştüğünde çiçek organları iyi çalışmaz, 15,5°C'nin altında meyve tutmaz [4].

Dikim: Dik gelişen Zutano ve Bacon için 6×6 m, yayvan gelişen Fuerte ve Hass için 7×7 m önerilir. En uygun dikim zamanı soğuk tehlikesinin geçtiği erken ilkbahardır. Derin dikimden kaçınılmalı, aşı yeri toprak üstünde kalmalıdır. Yarı gölgede yetiştirilen fidanlar bahçede güneş yanıklığına çok açıktır; dengeli bir taç oluşana kadar (3–5 yıl) gölgelenmeli ya da gövdeleri su geçirmez kâğıtla sarılmalıdır [4].

Sulama: Avokado bahçeleri özellikle yaz aylarında sulanmalıdır. Saçak kökleri 60–90 cm derinliktedir ve bu katmanın yıl boyunca nemli kalması gerekir; ancak ağır topraklarda aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Sulama suyundaki 100 ppm'in üzerindeki klor yaprak uçlarında yanıklıklara yol açar. Sulama genellikle 7–20 günde bir yapılır; temmuz–ağustosta ağaçlar susuz bırakılırsa şiddetli meyve dökümü olur [4].

Gübreleme: Gübreleme programının, yapılacak toprak ve yaprak analizlerinin sonucuna göre bir uzmanla belirlenmesi uygundur. Avokadoda azot çok önemlidir, ancak kökler fazla azota duyarlıdır; gübre genç ağaçların gövdesine değmemeli, taç izdüşümüne verilmelidir. Fuerte'de yüksek azot verimi düşürür. Kireçli topraklarda demir noksanlığı (kloroz) sık görülür; toprağın yapısını iyileştirmek için 3–4 yılda bir ahır gübresi verilmesi önerilir [4].

Budama: Budama yapılmayan ağaçlar geniş ve büyük taç oluşturur, dallar rüzgâr ve meyve yükü altında kırılır. Ancak aşırı budama vejetatif gelişmeyi teşvik edip verimi düşürür, ağacı güneş yanıklığına ve soğuğa karşı daha hassas hale getirir. En uygun budama zamanı gelişmenin başlamadığı şubat–nisan dönemidir; kışı sert geçen yıllarda don tehlikesi geçtikten sonra budanmalı, 2–3 cm'den kalın kesik yerlerine aşı macunu sürülmelidir [4].

Seyreltme: Ağacın çok meyve tuttuğu mevsimlerde meyve çapı 2,5 cm'ye ulaştığında bir kısmı koparılarak seyreltme yapılmalıdır [4].

Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri avokado sayfasının kaynakçasında yer alır.