Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Yaprak, sürgün, çiçek ve meyvede belirti verir. Çiçekler kahverengileşip dökülür, sürgünler kuruyarak aşağı sarkar; olgunlaşmaya yakın meyvelerde kahverengi lekeler oluşur, meyve önce yumuşar, sonra buruşup mumyalaşarak dalda asılı kalır [5].

Korunma: İlkbaharda enfekteli yaprak ve çiçekleri taşıyan sürgün ve dallar kesilmeli; mumyalaşmış ve yere dökülmüş meyveler toplanarak imha edilmelidir [5].

Belirti ve zarar: Yapraklarda yağ lekesi şeklinde başlayan küçük lekeler kırmızımsı kahverengiye döner; lekeli kısımlar dökülerek yapraklarda delikler oluşur ve meyvede kalite bozulur [5]. Yüksek nem ve yağışlı koşullarda etkisi şiddetlenir [5].

Korunma: Hastalıklı dal ve sürgünler budanarak bahçeden uzaklaştırılmalı, taç budamayla havalandırılmalıdır [5].

Belirti ve zarar: Enfeksiyon sonbaharda göz diplerinden, budama yerlerinden ve yaprak izlerinden olur. En çok gövde ve dallarda ıslak ve yanık görünümlü, zamk akıntılı kanserli yapılar oluşur; ağaç zayıflar, verim ve kalite düşer [5].

Korunma: Sağlıklı aşı gözü kullanılmalı, hastalığa yakalanmış ağaçlar sökülerek yakılmalı ve budama aletleri dezenfekte edilmelidir [5].

Belirti ve zarar: Yapraklarda damarlar boyunca renk açılması, taç yapraklarda pembemsi çizgiler, meyvelerde halka şeklinde kahverengi çöküntüler oluşur ve meyveler tatsızlaşır; virüs yaprakbitleriyle taşınır [5].

Korunma: Kimyasal mücadelesi yoktur. Virüsten ari fidan ve dayanıklı çeşit ve anaç kullanılmalı, hastalıklı ağaçlardan üretim materyali alınmamalı ve bu ağaçlar sökülerek uzaklaştırılmalıdır [5].

Belirti ve zarar: Gövde ve dallarda kanserler, ince dallarda kuruma ve geriye doğru ölüm görülür; kabuk kahverengileşip çöker, zamk akar. Etmen budama yaraları, don çatlakları ve yaprak izlerinden girer; çok sayıda meyve dalını kuruttuğu için önemli ürün kayıplarına yol açar [3].

Korunma: Kayısıda dal kesimleri hasattan sonra yaz aylarında yapılmalı, hastalıklı dallar sağlam dokuyu da içerecek şekilde kesilip imha edilmeli, aletler dezenfekte edilmeli; toprak işleme ve hasatta ağaçlar yaralanmamalı, fazla azotlu gübrelemeden ve sezon sonu sulamadan kaçınılmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Yapraklarda sararma ve küçülme, gelişme geriliği ve susuzluğa benzer solgunluk görülür; kök ve kök boğazında kabuk çöker, kabuk altında beyaz misel tabakaları ya da kahverengi ölü dokular oluşur. Ağaçlar yıldan yıla zayıflayarak kurur [3].

Korunma: Sertifikalı fidan kullanılmalı, ağır ve su tutan topraklarda bahçe kurulmamalı ya da drenaj sağlanmalı, taban suyu yüksek yerlerde sırta dikim yapılmalıdır. Aşı noktası topraktan en az 10–15 cm yukarıda kalmalı, sulama suyu kök boğazına değmemeli, kuruyan ağaçlar kök parçası kalmayacak şekilde sökülmelidir [3].

Belirti ve zarar: Meyve monilyasında olgunlaşmaya yakın meyvelerde kahverengi lekeler 1–2 gün içinde yayılır ve meyve mumyalaşır; karalekede meyvelerde zeytin yeşili lekeler, şekil bozukluğu ve çatlamalar görülür [3].

Korunma: Mumyalaşmış ve yere dökülmüş meyveler toplanıp imha edilmeli, budamada hastalıklı sürgünler kesilmeli; karalekenin yoğun olduğu yörelerde erkenci çeşitler tercih edilmelidir [3].

Belirti ve zarar: Kayısının en önemli hasat sonrası hastalığıdır; enfeksiyon çiçeklenmede başlar ve çürüme çoğunlukla hasattan sonra ortaya çıkar [8].

Korunma: Hastalık ve zararlılarla mücadele edilmeli, meyveler hasattan hemen sonra soğutulmalıdır [8].

Belirti ve zarar: Larvalar fındık büyüklüğündeki meyvelere sap dibinden ya da meyvelerin birbirine değdiği yerlerden girip meyve etinde tünel açarak çekirdeğe ulaşır; zarar görmüş meyveler zamk çıkarır ve dökülür [3].

Korunma: Kurtlu meyveler toplanarak toprakta açılan derin çukurlara gömülmelidir [3].

Belirti ve zarar: Larvalar sürgün uçlarından girerek sürgünleri kurutur; sonraki döller meyveye sap çukurundan girip çekirdeğe yönelir, giriş ve çıkış yerlerinde zamk görülür [3].

Korunma: Zarar görmüş sürgünler haftada bir kesilmeli; meyve depoları kışlama yeri olduğundan depo temizliğine önem verilmelidir [3].

Belirti ve zarar: Taze sürgün ve yapraklarda koloniler halinde beslenerek sürgünlerin kısalmasına, yaprakların kıvrılmasına, yoğunlukta meyvelerin küçük ve şekilsiz kalmasına yol açar [3].

Korunma: Bahçe içindeki yabancı bitkiler temizlenmeli, bahçe yakınında yaprakbitlerine hassas bitkiler yetiştirilmemeli; kış ve erken ilkbaharda yumurta görülen dallar budanmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Yapraklarda özsu emerek kurşuni ya da gümüşi renk almasına, bazı türler çiçek ve tomurcuklarda beslenerek sararmaya ve meyve tutumunun azalmasına neden olur [3].

Korunma: Kış ya da erken ilkbaharda kök boğazı ve gövdedeki kavlamış kabuklar kaldırılmalı, dökülen yapraklar toplanmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Dal, sürgün ve yapraklarda özsu emerek ağacı zayıflatır, karaballığa ve yoğun bulaşmada dal kurumalarına yol açar [3].

Korunma: Yoğun bulaşık dal ve sürgünler budamada kesilip uzaklaştırılmalı; dut kabuklubiti kışın budama sırasında sert fırçalarla temizlenebilir [3].

Belirti ve zarar: Ağaç kabuğu altında galeriler açarak dalların kurumasına yol açar; özellikle bakımsız ve zayıf ağaçları tercih eder ve onları 2–3 yıl içinde kurutabilir [3].

Korunma: Ağaçlar budama, gübreleme, sulama ve toprak işlemeyle kuvvetli tutulmalı; budama artıkları bahçeden uzaklaştırılmalı, tuzak dallar asılıp talaş görüldüğünde toplanarak imha edilmelidir [3].

Belirti ve zarar: Erginler genç sürgün ve gözleri yer; larvalar kök kabuğu altında galeriler açarak beslenmeyi engeller. Susuzluk çeken ve bakımsız ağaçlarda büyük zarar yapar, ağaçları birkaç yıl içinde kurutabilir [3].

Korunma: Ağaç altlarında yüksek ot ve çalı bırakılmamalı, ağaçlar iyi sulanıp gübrelenerek kuvvetli tutulmalı; erginler sabah erken ve akşamüstü gövde ve kök boğazından toplanabilir [3].

Belirti ve zarar: İlkbaharda kabaran tomurcuklara yandan girerek beslenir, sonra yaprakları ağla tutturarak aralarında beslenir [3].

Korunma: Kabuk çatlakları ve dal çatallarındaki kışlaklar kontrol edilmeli, bahçe bakımı düzenli yapılmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Kışı dal çatalları ve kabuk altındaki yuvalarda larva olarak geçirir. İlkbaharda larvalar önce çiçek ve yaprak tomurcuklarında, sonra sürgünlerin içinde beslenerek onları kurutur; sonraki döller genç meyvelere sap dibinden ve meyvelerin birbirine değdiği yerlerden girerek dökümlere neden olur [5].

Korunma: Kayısı ağaçlarında zararlıya açık olan taze yan sürgünler kontroller sırasında kesilmelidir [5]. Bulaşık sürgünler mart–eylül arasında haftada bir kesilmeli, hasattan sonra ve kurtlanarak yere dökülen meyveler toplanıp imha edilmelidir [3].

Belirti ve zarar: Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken sararma başlar, ilerledikçe yaprak kenarlarında kurumalar ve dökülme görülür; ağaç zayıflar ve verim düşer. Kireçli topraklarda demir kireç tarafından tutulduğu için ortaya çıkar [3].

Korunma: Ağır ve çok kireçli topraklarda bahçe kurulmamalı, toprak ve su analizi yaptırılmalı, organik maddesi az topraklara ahır gübresi verilmelidir [3].