Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Çiçek monilyasında çiçekler kahverengileşip mumyalaşarak dalda kalır, hastalık sürgünlere geçerek kurumalara ve zamk akıntısına, kalın dallarda kanser yaralarına yol açar. Meyve monilyasında olgunlaşmaya yakın meyveler kahverengileşir, gri bir küf tabakasıyla kaplanıp buruşarak mumyalaşır [8].

Korunma: Kuruyan dallar sağlam kısmın 2–3 cm altından kesilip uzaklaştırılmalı, hastalıklı çiçek buketlerini taşıyan sürgünler budanmalı, ağaçta asılı kalmış ve yere düşmüş mumya meyveler toplanarak imha edilmelidir [8].

Belirti ve zarar: Yapraklarda küçük kahverengi lekeler dokuların kuruyup dökülmesiyle deliklere dönüşür ve erken yaprak dökümüne yol açar; sürgünlerde zamklanma, meyvelerde çökük kahverengi lekeler görülür. İlkbaharda serin ve yağışlı havalarda hızlanır [9].

Korunma: Hastalıklı yaprak, sürgün ve meyve artıkları uzaklaştırılmalı, taç budamayla havalandırılmalı ve yaprakları uzun süre ıslak tutan sulama yöntemlerinden kaçınılmalıdır [9].

Belirti ve zarar: Yapraklarda küçük, mor-kahverengi lekeler birleşerek geniş ölü alanlar oluşturur; yapraklar erken sararıp dökülür ve ertesi yılın çiçek gözleri de olumsuz etkilenir. Nemli ve yağışlı ilkbaharlarda özellikle Karadeniz ve Marmara'da önemlidir [9].

Korunma: Sonbaharda dökülen yapraklar toplanıp uzaklaştırılmalı, taç içinde havalanmayı artıracak budama yapılmalı ve ağaç altları temiz tutulmalıdır [9].

Belirti ve zarar: Dış kabukta ıslak, kahverengi ve ekşi kokulu lekeler ile göz diplerinde kanserler oluşur; kirazda meyvede içe çökmüş siyah lekeler görülür. Enfeksiyon sonbaharda olur [8].

Korunma: Sağlıklı üretim materyali kullanılmalı, hastalıklı kısımlar uzaklaştırılmalı ve budama aletleri dezenfekte edilmelidir [8].

Belirti ve zarar: Bakteri köklerdeki yaralardan girerek kök boğazında önce krem renkli, yumuşak, zamanla kuruyup esmerleşen urlar oluşturur; şiddetli yakalanan fidanlar gelişemez, genç ağaçlar kısa sürede kurur [3].

Korunma: Ağır ve nemli topraklarda bahçe kurulmamalı, toprağın bakteriyle bulaşık olup olmadığı kontrol edilmeli, toprakaltı zararlılarıyla mücadele edilmeli ve aşı yerleri macunla kapatılmalıdır; kanserli ağaçlar sökülüp çevresine tecrit çukuru açılmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Yapraklarda erken sararma, gelişme geriliği ve verim azalması görülür; kök kabuğu altında beyaz misel tabakaları oluşur ve ağaçlar zamanla aniden solup kuruyabilir. Ağır, nemli ve drenajı zayıf topraklarda daha hızlı gelişir [9].

Korunma: Enfekte ağaçlar sökülerek kök kalıntıları bahçeden çıkarılmalı, bulaşık alanlara yeni fidan dikilmemeli, iyi drenaj sağlanmalı ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır [9].

Belirti ve zarar: Yapraklarda kıvrılma, sararma, halkalar ve deformasyonlar, sürgünlerde zayıf gelişme ve verimde %30'a varan düşüşler görülebilir. Virüsler çoğunlukla bulaşık fidan ve aşı kalemleriyle, bazıları polen ve tohumla da taşınır [9].

Korunma: Tedavisi olmadığı için sertifikalı, virüsten ari fidan kullanmak en etkili yöntemdir; belirti gösteren ağaçlar erkenden sökülmeli, toleranslı çeşitler tercih edilmelidir [9].

Belirti ve zarar: Kışı toprakta pupa olarak geçirir; erginler nisan sonu–mayıs başında çıkar. Dişiler yumurtalarını ben düşmüş meyvelerin kabuğu altına bırakır, larvalar meyve etinde beslenerek erken döküme ve kurtlu meyvelere yol açar; zarar en çok orta ve geççi çeşitlerde görülür [8].

Korunma: Sonbaharda toprak işlenmeli, hasatta ağaçta meyve bırakılmamalı, yere dökülen kurtlu meyveler toplanıp derine gömülmeli, üretim bölgelerine yabani kiraz dikilmemelidir. Bahçe kenarındaki yabani gül ve böğürtlen gibi barınak bitkiler ile çiçekli bitkiler doğal düşmanlar için korunmalı; sarı yapışkan tuzaklarla izleme ve kitle halinde yakalama yapılabilir [8].

Belirti ve zarar: Kışı kiraz ve vişne ağaçlarının tomurcukları etrafında yumurta olarak geçirir; nimfler yaprak altlarında beslenerek sürgünlerde kısalma ve yapraklarda kıvrılmaya yol açar [3].

Korunma: Bahçedeki yabancı bitkiler temizlenmeli, yakında yaprakbitlerine hassas bitkiler yetiştirilmemeli; kış ve erken ilkbaharda yumurta görülen dallar budanmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Sümüksü görünümlü larvalar yaprağın üst yüzünü yiyerek onu ince bir tül haline getirir; yoğunlukta ağaçlar yapraklarını tamamen kaybedebilir [3].

Korunma: Sonbaharda toprak işlenerek toprakta kokon içinde kışlayan larvaların bir kısmı öldürülmelidir [3].

Belirti ve zarar: Galerigüvesi larvaları yaprak dokusunda galeri açarak erken yaprak dökümüne, yaprakbüken larvaları sürgün uçları, göz ve çiçeklerde beslenerek zarara yol açar [3].

Korunma: Dökülmüş kuru yapraklar toplanmalı, toprak sürülmeli ve kuru ağaç kabukları soyulmalıdır [3].

Belirti ve zarar: Larvalar gövde ve dallarda galeriler açarak ağaçları birkaç yıl içinde kurutabilir; kızılkurdu gövdede kırmızı talaş çıkan deliklerle dikkat çeker [3].

Korunma: Ağaçlar iyi bakımla kuvvetli tutulmalı, bulaşık dallar kesilip uzaklaştırılmalı; larva giriş deliklerine tel sokularak larvalar öldürülebilir, ağaç altlarında yüksek ot bırakılmamalıdır [3].

Belirti ve zarar: Akarlar yapraklarda özsu emerek gümüşi renk değişimine, gözkurtları ve bakla zınnı çiçek tomurcukları ve çiçeklerde beslenerek meyve tutumunun azalmasına yol açar [3].

Korunma: Kavlamış kabuklar kaldırılmalı, dökülen yapraklar toplanmalı; gözkurtları ve bakla zınnı erginleri sabahın erken saatlerinde ağaç altına örtü serilip dallar silkelenerek toplanabilir. Çiçeklenme döneminde yapılacak kimyasal uygulamaların tozlayıcı arılara zarar verdiği unutulmamalıdır [3].

Belirti ve zarar: Önemli bir karantina zararlısıdır. Ağaçtaki olgunlaşmış sağlıklı meyvelere yumurta bırakır; bir meyvede birden çok larva bulunabildiğinden meyve hızla yumuşar ve çürür [8].

Korunma: Meyveler olgunlaşınca hasada hemen başlanmalı, hasat kısa tutulmalı ve ağaçta meyve bırakılmamalıdır. Yere dökülen ve ıskartaya ayrılan meyveler toplanıp en az 30 cm derine gömülmeli, bunlardan kompost yapılmamalıdır. Damla sulama tercih edilmeli, hasada yakın aşırı sulamadan kaçınılmalı, sirke tuzaklarıyla izleme ve kitle halinde yakalama yapılmalıdır [8].