meyve.biz

Meyveler / Üzüm / Üzüm çeşitleri

Üzüm çeşitleri

Genel bakış

Üzüm, en fazla çeşide sahip meyve türlerindendir; dünyada 10.000'in üzerinde çeşit bulunduğu tahmin edilmektedir. Yurdumuzda 1000'in üzerinde üzüm çeşidi ya da tipi olmasına rağmen bunların ancak 50–60 kadarı ekonomik olarak geniş çapta yetiştirilir. Bu çeşitlerden oluşan Milli Koleksiyon Bağı Tekirdağ Bağcılık Araştırma Enstitüsü'nde bulunmaktadır [11].

Sofralık üzümlerde verim, olgunlaşma zamanı, tane iriliği ve çekirdek durumu, tane rengi ve yapısı, yola ve muhafazaya dayanım, şeker/asit oranı ile tat ve aroma aranan başlıca özelliklerdir [4]. Çeşitlerin olgunlaşma zamanı anaç, yer, yöney, ekoloji ve terbiye sistemi gibi birçok faktörden etkilendiği için her yöre için geçerli tek bir hasat tarihi vermek mümkün değildir [11].

Sofralık yerli çeşitler

Çavuş (Bozcaada Çavuşu)

Özellikle Bozcaada ve Marmara Bölgesi'nde yoğun olarak yetiştirilir. Taneleri sarımsı yeşil, 6–7 g; salkımları 400–500 g'dır. Erkenci, gevrek, sulu ve hoş aromalıdır; çekirdeklerinin kolay ezilmesi nedeniyle çok sevilir. Fizyolojik dişi çiçekli olduğu için dölleyici bir çeşitle birlikte dikilmelidir [4].

Müşküle

Bursa'nın İznik ile Pamukova ve Geyve yörelerinde yetiştirilir. Taneleri sarı ve kalın kabukludur; muhafaza ve nakliyeye oldukça dayanıklı olması en önemli özelliğidir. Ülkemizde geç olgunlaşan çeşitler arasında önemli bir yere sahiptir [4]; Razakı'dan 3–4 hafta sonra olgunlaşır [11].

Razakı

Salkımları büyük ve seyrek, taneleri sarımtırak açık yeşil, uzun elips şeklinde, tatlı ve kokusuzdur. Ağustos sonu–eylül başında olgunlaşır; en çok Denizli, Aydın ve İzmir yörelerinde yetiştirilir [4].

Hafızali

Marmara ve Orta Anadolu'da yetiştirilen önemli sofralık çeşitlerimizdendir; son yıllarda alanı azalmaktadır. Yeşil-sarı taneleri 6–7 g'dır; eylül ortasında olgunlaşır [4].

Karaerik (Cimin üzümü)

Erzincan'ın Üzümlü (Cimin) ilçesinde yetişen, siyah renkli, 3–4 g taneli, tatlı-mayhoş aromalı sofralık bir çeşittir [4].

Horozkarası ve Hönüsü

Gaziantep, Kilis ve Kahramanmaraş yörelerinin çeşitleridir. Horozkarası mavi-siyah, Hönüsü kırmızı-mor tanelidir; Hönüsü dişi çiçek yapısı nedeniyle tozlayıcıyla birlikte dikilir [4].

Pembe Gemre ve Siyah Gemre

Pembe Gemre Denizli, Ödemiş, Bayındır ve Bergama'da yetiştirilen, eylülde olgunlaşan pembe taneli bir çeşittir; Siyah Gemre ise Isparta, Burdur ve Antalya'da yetiştirilen mavi-siyah taneli bir çeşittir [4].

Yapıncak

Trakya'da yaygındır; sofralığın yanı sıra şaraplık olarak da değerlendirilir ve yaprakları salamuraya işlenen kaliteli çeşitlerdendir. Eylül sonu–ekim başında olgunlaşır [4].

Araştırma enstitülerinin çeşitleri

Manisa, Tekirdağ ve Yalova'daki araştırma enstitülerince geliştirilen Ece, Efem, Lidya, Mesir, Manisa Pembesi, Spil Karası, Beyra, Barış, Bozbey, Emirali, Gönülçelen, Gürnil, Güz Gülü, Trakya İlkeren, Atasarısı, Uslu, Yalova İncisi ve Samancı Çekirdeksizi gibi birçok sofralık çeşit bulunmaktadır [4].

Sofralık yabancı çeşitler

Alphonse Lavallée

Tekirdağ ve Şarköy başta olmak üzere Marmara, Ege ve İç Anadolu'da yetiştirilen, orta mevsimde olgunlaşan mor-siyah, iri taneli önemli bir sofralık çeşittir [4]. Asma üzerinde ve soğuk depoda muhafazaya uygundur [11].

Cardinal

Kırmızı-mor, iri taneli, erkenci ve verimli bir sofralık çeşittir [4].

Red Globe

Son yıllarda hızla yayılan en önemli sofralık çeşitlerden biridir. Kırmızı taneleri 12–14 g'a ulaşır, salkımları 1 kg'ı geçebilir; geç olgunlaşır ve güneş yanıklığına oldukça hassastır [4].

Crimson Seedless ve Flame Seedless

İkisi de kırmızı ve çekirdeksizdir; Crimson geç mevsimde (ekim ortası), Flame ise erken olgunlaşır [4].

Italia ve Hamburg Misketi

Italia beyaz-sarı kehribar renkli, iri ve misket kokulu tanelere sahiptir, eylülde olgunlaşır. Hamburg Misketi morumsu siyah, misket aromalı bir çeşittir ve üzüm suyu olarak da değerlendirilebilir [4].

Kurutmalık çeşitler

Sultani Çekirdeksiz

Verim ve gelişmesi iyi standart bir çeşittir. Taneleri küçük (1,2–1,8 g), yeşil-sarı ve ince kabukludur. Dip gözleri verimsiz olduğu için uzun budanır; orta mevsimde olgunlaşır [11].

Besni

Taneleri uzun oval, iri, ince kabuklu ve sarıdır; sofralık yanında kurutularak da değerlendirilir [11].

Corinth (kuş üzümü)

Çok küçük taneli ve çekirdeksizdir; beyaz, siyah ve pembe tipleri vardır. Siyah Corinth tamamen kurutmalıktır ve en yaygın tiptir [11].

Kecimen ve Göküzüm

Konya ve Karaman yörelerinin yerel çeşitleridir; hem taze hem kurutmalık olarak değerlendirilir [11].

Şaraplık çeşitler

Ülkemizde şaraplık olarak Chardonnay, Macabeau, Ugni Blanc, Bornova Misketi, Syrah, Merlot ve Cabernet Sauvignon gibi çeşitler yetiştirilmektedir [11]. Çeşit seçiminde serin yörelerde, kıraç ve fakir topraklarda kalitenin önemli olduğu şıralık ve şaraplık çeşitler öne çıkar [2].

Kaynaklar

Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri üzüm sayfasının kaynakçasında yer alır.