Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Asmanın tüm yeşil organlarında beyaz, pudramsı bir görünüm oluşur. Yapraklar kıvrılır, buruşur ve dökülür; erken yakalanan taneler küçük kalır, büyümüş taneler ise çatlayarak çekirdekleri görünür [2]; [4]. Nemden çok sıcaklıkla gelişir, kurak koşullarda bile görülebilir; ben düşme döneminden sonra tanelere geçmez [4].

Korunma: Kısa budama ve yaz budamalarıyla asmanın içine hava ve ışık girmesi sağlanmalı, telli terbiye sistemleri tercih edilmeli, sıralar hâkim rüzgâra paralel kurulmalı ve havasız, kuytu, çukur yerlerde bağ kurulmamalıdır [2]; [4].

Belirti ve zarar: Yaprakların üst yüzünde sarımtırak yağ lekeleri, alt yüzünde beyaz küf tabakası oluşur; salkıma geçtiğinde taneler esmerleşip buruşur. Sporların çimlenmesi için yaprakta su damlası gerektiğinden yağmurlu havalardan ya da çiğden sonra salgın yapar; genç salkımlar en hassas dönemdedir, ben düştükten sonra tanelerde gelişemez [4].

Korunma: Hastalıklı sürgünler dipten kesilmeli, asma altları hastalıklı yaprak ve yabancı otlardan temizlenmeli, gereğinden fazla sulanmamalıdır [2].

Belirti ve zarar: Daha çok salkım ve tanelerde görülür. Tanelerde önce pembemsi lekeler oluşur, ileride salkımlar gri bir küf tabakasıyla kaplanır; taneler çatlar ve buruşur [2].

Korunma: İyi bir yaprak ve dal seyreltmesiyle güneşlenme ve havalanma sağlanmalı; olgunluk döneminde fazla sulamadan, aşırı çiftlik gübresi ve azotlu gübrelemeden kaçınılmalı, hasat fazla geciktirilmemelidir. Hasadı sonbahara kalan bağlarda asmaların üzeri polietilen örtüyle korunabilir [2].

Belirti ve zarar: En çok yeni sürgünlerde ve salkımlarda görülür. Yapraklarda ortası gri, kenarı koyu kahverengi lekeler, sürgünlerde kanser görünümlü çöküntüler, tanelerde ise "kuş gözü" denilen lekeler oluşur [2].

Korunma: Kış budamasında hastalıklı çubuklar ayıklanıp bağdan uzaklaştırılmalı ve yere dökülen hastalıklı artıklarla birlikte imha edilmeli; zayıf drenajlı ve ağır topraklarda bağ kurulmamalıdır [2].

Belirti ve zarar: Gözlerin geç uyanması ve gelişme geriliğiyle başlar; yapraklar sararır ve damar aralarında kızıl kahverengi lekeler oluşur. Daha çok yaşlı asmalarda görülür; sıcak yaz günlerinde asma birden kuruyabilir. Gövde kesitinde merkezin çevresinde koyu renkli sert bir kuşak görülür [2].

Korunma: Hastalıklı, çok yaşlı ve verimden düşmüş asmalar sökülmeli; toprak birkaç yıl dinlendirildikten sonra yeniden dikim yapılmalıdır. Hastalıklı omcalar için ayrı budama aletleri kullanılmalı, bu omcalardan çubuk alınmamalı, büyük budama yaralarından kaçınılmalıdır [2].

Belirti ve zarar: Omcanın toprağa yakın kısımlarında ve kollarda urlar oluşur; özellikle don çatlakları boyunca görülen bu belirtiler halk arasında "sıraca" ya da "uyuz" olarak bilinir. Urlu bitkilerde sürgün gelişimi zayıflar [2].

Korunma: Ağır, su tutan topraklarda ve donların yoğun olduğu yerlerde bağ kurulmamalı; sertifikalı fidan, çelik ve kalem kullanılmalı, hastalıklı bitkiler sökülüp imha edilmeli, aletler dezenfekte edilmelidir. Hastalığın görüldüğü bağlar söküldükten sonra en az 5 yıl yeni bağ kurulmamalı ve ekim nöbeti uygulanmalıdır [2].

Belirti ve zarar: Esas olarak sürgünlerde, dipten itibaren üçüncü-beşinci göze kadar olan kısımda siyah lekeler ve derin çatlaklar oluşur; bu nedenle "sürgün kuruması" olarak da bilinir [2].

Korunma: Budama zamanında yapılmalı, hasta sürgünler dipten kesilmeli, budama artıkları asma altında bırakılmayıp uzaklaştırılmalı, temiz aletler kullanılmalı ve hasta asmalardan aşı kalemi alınmamalıdır [2].

Belirti ve zarar: Gelişme geriliği ve bodurluk, yapraklarda kıvrılma, kızarma ya da yelpaze şeklinde bozulma, salkımlarda küçülme ve olgunlaşma gecikmesi görülür; yaprak kıvırcıklığı virüsünde %70'e varan ürün kaybı olabilir. Virüsler üretim materyali, unlubit ve nematodlarla taşınabilir [2].

Korunma: Sertifikalı ve virüsten ari fidan ve üretim materyali kullanılmalı, aşı kalemi sağlam asmalardan alınmalı, hastalıklı asmalar sökülmeli ve yeni bağlar nematodsuz alanlarda kurulmalıdır [2].

Belirti ve zarar: Yurdumuzun her bölgesinde görülebilen en önemli bağ zararlısıdır [4]. Genellikle yılda 3 döl verir: ilk döl larvaları tomurcuk ve çiçekleri iplikle birbirine bağlayıp döker, sonraki döller korukta ve olgun tanelerde beslenir. Zarar görmüş tanelerden akan şekerli su çürükçül mantarların gelişmesine yol açar [2].

Korunma: Larvalar asmanın iç ve alt kısımlarını sevdiği için asmayı askıya almak, budama ve aralamayı içini havadar tutacak şekilde yapmak, bağı otlu bırakmamak ve kış temizliğine önem vermek yararlıdır. Uygun büyüklükteki bağ alanlarında feromonlarla çiftleşmeyi engelleme tekniği uygulanabilir [2].

Belirti ve zarar: Köklerde beslenerek şişkinliklere, köklerin çürümesine ve asmanın birkaç yıl içinde kurumasına yol açar; bulaşık bağlarda kümeler halinde zayıflayan asmalar görülür. Sadece asmada beslenir [2]. Kimyasal yöntemlerle mücadelesi mümkün değildir [4].

Korunma: Kumu %60'tan az olan topraklarda filokseraya dayanıklı anaçlar kullanılmalı, bulaşık bölgelerden temiz bölgelere asma fidanı ve çubuğu taşınmamalıdır [2].

Belirti ve zarar: Erginler ilkbaharda kabaran gözleri, filizleri ve yaprakları yiyerek bağın uzaktan don vurmuş gibi görünmesine neden olur; yapraklar dantel görünümü alır. Larvalar kökleri yer ve özellikle yeni bağlarda önemlidir [2].

Korunma: Bağın içinde ve çevresindeki barınak yerleri yok edilmeli, bağ otlu bırakılmamalıdır. Kış budamasında gövdelere 50–60 cm yükseklikte silikonize elyaf bağlanarak erginlerin tırmanması engellenebilir [2].

Belirti ve zarar: Yaprak, sürgün, salkım ve gövdede özsu emer; salgıladığı tatlımsı madde üzerinde gelişen mantarlar asmayı siyahlaştırır, ürün azalır ve kalite düşer. Sıcak ve nemli yerleri sever [2].

Korunma: Çok su tutan taban arazilerde ve gölgelik yerlerde bağ kurulmamalı; bulaşık asmalarda yapraklar seyreltilerek salkımların havalanması sağlanmalı, kış budamasında kabuklar soyulmalıdır [2].

Belirti ve zarar: Yaprakların alt yüzünde özsu emerek sararma, kuruma ve erken yaprak dökümüne, yaprak uyuzunda ise gümüşi lekeler ve kabarıklıklara neden olur; açıkta kalan salkımlar güneşten zarar görebilir [2].

Korunma: Bağ içindeki ve kenarındaki yabancı otlarla mücadele edilmelidir [2].

Belirti ve zarar: Yaprak altında özsu emerek yapraklarda renk açılması, sararma ve dökülmeye yol açar; yaprakları dökülen asmalarda salkımlar cılızlaşır ve taneler güneş yanığına maruz kalır [2].

Korunma: Budama artıkları temizlenmeli, toprak işlenmeli ve yabancı otlar yok edilmelidir. Bağ üvezinin doğal düşmanlarının yaşadığı bağ çevresindeki böğürtlen ve yabani güller korunmalıdır [2].

Belirti ve zarar: Asıl zararı toprakta 5 yıl kalan nimfler yapar; köklerin özsuyunu emerek sürgünlerin zayıflamasına, yaprakların küçülüp sararmasına ve asmanın zamanla çalılaşıp ölmesine yol açar [2].

Korunma: Bağların budama, gübreleme ve toprak işleme gibi bakımları iyi yapılarak asmalar kuvvetli tutulmalı; yumurta bırakılmış sürgünler yumurtalar açılmadan yara yerlerinin altından kesilmelidir [2].

Belirti ve zarar: Gözkurdu larvaları ilkbaharda gözlerin içini yiyerek ciddi kayıplara neden olabilir; thripsler genç dokularda, haziranböceği larvaları köklerde, salkım maymuncuğu ve çadırtırtılı ise yaprak, filiz ve salkımlarda zarar yapar [2].

Korunma: Kavlayan kabuklar soyulmalı ve budama artıkları bağ kenarında bırakılmamalı, bağ otlu bırakılmamalı, haziranböceğiyle bulaşık alanlarda ilkbahar ve yaz aylarında toprak işlenmelidir [2].