Antepfıstığı çeşitleri

Ülkemizde en yaygın yetiştirilen, meyve tutumu iyi yerli standart çeşittir. Orta iri meyveleri lezzeti ve aromasıyla öne çıkar; dış kabuk olgunlukta morumsu pembe, iç yeşil-gül rengindedir. Siirt'ten 10–15 gün, Ohadi'den 20–25 gün önce hasat edilir; soğuklama ihtiyacı 600 saattir ve tüm yetiştirme bölgelerine önerilir. Çerezlik olarak tüketildiği gibi boz hasatla tatlı ve çikolata sanayisinde yoğun olarak kullanılır [1].

Çoğunlukla Gaziantep ve çevresinde yetiştirilir; yaygınlıkta Uzun'dan sonra gelir. Orta iri, lezzetli ve aromalı meyveleri olgunlukta kırmızımsı mor renk alır. Soğuklama ihtiyacı (950 saat) yerli çeşitler arasında en yüksek olan erkenci bir çeşittir; yüksek rakımlı ve geçit bölgelerine önerilir. Hasadı eylül başındadır [1].

Son yıllarda yaygınlaşan, iri taneli, yüksek kaliteli yerli standart çeşittir. Çıtlama oranı yüksek, kemik kabuğu açık renkli ve gösterişli olduğundan uluslararası standartlara uygundur ve pazarda daha yüksek fiyat bulur. Ağaç başına verimi oldukça yüksek, periyodisitesi azdır; hasadı eylül sonundadır. Yeni bahçelere önerilen bir çeşittir [1]. Karazenk hastalığına Uzun grubuna göre daha az hassastır [3].

İri, lezzetli ve aromalı meyveleri olan, ancak yetiştiriciliği çok yaygınlaşmamış yerli bir çeşittir. Soğuklama ihtiyacı az ve erkenci olduğu için düşük sıcaklığın az olduğu bölgelere önerilir; periyodisite eğilimi fazladır ve eylül başında hasat edilir [1].

En önemli özelliği diğer çeşitlerden 25–30 gün erken, ağustosun ilk yarısında hasat edilebilmesidir. Meyveleri küçük, verimi azdır; iç rengi yeşil-gül olup kısa vejetasyonlu yüksek yerlere ve geçit bölgelerine önerilir [1].

Seleksiyonla elde edilmiştir; çıtlama oranı, randıman, meyve iriliği, açık kabuk rengi ve verim bakımından standart çeşitlerden üstündür ve İran ile ABD çeşitleriyle yarışabilecek özelliktedir. Çok iri meyvelidir, periyodisite eğilimi azdır ve ekimin ilk haftasında hasat edilir. Özellikle sulu koşullarda yeni bahçelerde hızla yaygınlaşmaktadır [1].

Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü'nün 2024'te tescil edilen yeni çeşitleridir. Kontrollü melezlemeyle elde edilen Güzgüzeli diğer çeşitlerden daha iri meyveli ve randımanı yüksektir; Tekin'den 10–15 gün sonra hasat edilir. Seleksiyonla bulunan Açıkgöz27 ise Uzun'a benzeyen ama daha iri meyvelere sahiptir ve Uzun'dan 8–10 gün sonra hasat edilir. İkisi de her yıl düzenli ürün verir [1].

Yaklaşık 25 yıl süren melezleme çalışmasıyla elde edilen Şahinbey, Uzun grubunda yer alan, ağaç gelişme kuvveti yüksek ve meyve kalitesi üstün bir çeşittir. Akıncı kuvvetli gelişen, erken meyveye yatan bir çeşittir ve Tekin ile aynı dönemde hasat edilir [1].

Yuvarlak meyveli, standart yabancı bir çeşittir; periyodisitesi düşük, çıtlama oranı yüksektir. Geç hasat edildiği için vejetasyon süresi çok uzun yörelere önerilir [1].

Enstitünün tescil ettiği dört tozlayıcı çeşittir; çiçeklenme zamanına göre bu sırayla açarlar. Erkek ağaçların çiçeklenme süresi dişilerden kısa olduğundan bahçede çiçeklenme zamanı birbirini izleyen iki farklı erkek çeşit bulunmalıdır. Yeni tescile sunulan Açar erkeği Atlı ile Kaşka arasındaki boşluğu doldurur; Siirt ve Tekin bahçelerinde Atlı ve Açar'ın birlikte kullanılması önerilmektedir [1].