Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Tüm dünyada karantinaya tabi olan ve armutta en tahripkâr hastalıktır. Belirtiler önce çiçeklerde görülür; hastalıklı kısımlar önce haşlanmış gibi, sonra kahverengi ve siyah renk alarak ateşte yanmış görünür. Sürgün uçları geriye kıvrılır, dal ve gövdede kanserler oluşur; nemli havada krem rengi akıntı görülebilir [10].

Korunma: Bulaşık alanlardan fidan, aşı kalemi ve anaç alınmamalıdır. Hastalıklı çiçek demeti, sürgün ve dallar enfeksiyon noktasının en az 30–40 cm altından kesilip yakılmalı, budama aletleri dezenfekte edilmelidir. Dengeli gübreleme ve damla sulama yapılmalı, hastalığı yayan armut psillidiyle mücadele edilmeli, bahçedeki arı kovanları kaldırılmalıdır. Ateş dikeni, akdiken ve üvez gibi diğer konukçular bahçe çevresinden uzaklaştırılmalı; dayanıklı çeşit ve anaçlar seçilmelidir [10].

Belirti ve zarar: Ani ya da yavaş olmak üzere iki şekilde görülür. Ani durumda yapraklar hızla solar, meyveler pörsür ve ağaç birkaç hafta içinde ölebilir. Yavaş durumda sürgün gelişmesi azalır, yapraklar küçük kalır ve sonbaharda zamanından önce kırmızılaşır. Belirtileri başka sorunlarla karışabildiği için teşhis laboratuvarda yapılmalıdır. Ülkemizde ilk olarak Marmara Bölgesi'nde Deveci çeşidinde saptanmıştır [4].

Korunma: Hastalıktan ari, sertifikalı üretim materyali kullanılmalı; etmenin taşıyıcısı olan armut psillidiyle mücadele edilmeli ve hasta bitkiler imha edilmelidir. Etkin bir tedavi yöntemi bildirilmemektedir [4].

Belirti ve zarar: Yaprakların daha çok alt yüzünde zeytin yeşili ya da koyu kahverengi, kadifemsi lekeler oluşur. Genç meyvelerde isli, siyahımsı lekeler ve şekil bozuklukları, sürgünlerde sıraca denilen yaralar görülür [4].

Korunma: Sonbaharda dökülen yapraklar toplanıp yok edilmeli ya da derine gömülmeli, sıracalı dallar budanmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Yaprak, meyve ve genç sürgünlerde ortası siyah, dairesel koyu kahverengi lekeler oluşur ve erken yaprak dökümüne yol açar. Fidanlıklarda özellikle önemlidir [4].

Korunma: Enfeksiyon kaynağı yere dökülen yapraklar olduğundan bunlar toplanmalı, fidanlıklarda iyi havalanma sağlanmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Yaprakların üst yüzünde kırmızı lekeler, alt yüzünde meme şeklinde çıkıntılar oluşur; meyveler küçük ve şekilsiz kalabilir. Hastalığın diğer konukçusu ardıçtır [4].

Korunma: Ekonomik armut yetiştiriciliği yapılan yerlerde ardıçlar kaldırılmalı; ardıç ormanlarının yakınında armut yetiştirilmemelidir [4].

Belirti ve zarar: Sürgün, yaprak ve çiçeklerde beyaz, unlu bir tabaka oluşur; hastalıklı sürgünler kısa ve cılız kalır [4].

Korunma: Hastalıklı sürgünler kış budamasında kesilip bahçeden uzaklaştırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Yapraklarda sararma ve küçülme, büyümede durgunluk görülür; meyveler irileşmeden dökülebilir. Kök boğazında kabuk kaldırıldığında ağ şeklinde beyaz bir örtü görülür [4].

Korunma: Ağır ve su tutan topraklara bahçe kurulmamalı, drenaj sağlanmalıdır. Sulama suyu ve gübre kök boğazına değil taç izdüşümüne verilmeli; kökleri çürüyen ağaçlar sökülmeli ve yerine en az 1–2 yıl fidan dikilmemelidir [4].

Belirti ve zarar: Kök çürüklükleri ve kök kanseri ağaçları zayıflatıp kurutabilir; alternarya ve monilya meyvelerde çürüklüğe neden olur [4].

Korunma: Kuruyan ağaçlar sökülmeli, ağır topraklardan kaçınılmalı, meyveler ezilmeden toplanıp hemen depoya alınmalı, mumyalaşmış meyveler imha edilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Kışı ergin olarak kabuk çatlakları ve yerdeki artıklar arasında geçirir; yılda 3–4 döl verir. Nimfler yaprak ve sürgünlerde beslenir; yoğun bulaşmada ağaç gelişmesi durur, yaprak ve meyve dökülür. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde gelişen isli tabaka meyvenin pazar değerini düşürür; ateş yanıklığının yayılmasına da neden olur [10].

Korunma: Kapama bahçelerde ara ziraat yapılmamalı, bakım işleri zamanında yapılmalı ve dayanıklı çeşitler kullanılmalıdır. Yaz boyunca su filizleri budanmalıdır. Chrysoperla carnea ve Anthocoris gibi doğal düşmanlarının korunması önemlidir [10].

Belirti ve zarar: Yaprak dokusunda yaşar ve yaprağın iki yüzünde kabaran galler oluşturur; galler tüm yaprağı kaplarsa yaprak kurur. Meyveye bulaşırsa meyvenin şekli bozulur ve olgunlaşmadan dökülür [4].

Korunma: Yaz aylarında yapraklar gal oluşumu açısından düzenli kontrol edilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Larvalar sürgün uçlarından girerek sürgünleri kurutur; meyvelere sap çukurundan girip çekirdek evine yönelir, giriş ve çıkış yerlerinde zamk görülür [4].

Korunma: Zarar gören sürgünler düzenli kesilmeli; meyve depoları zararlının kışlama yeri olabildiğinden depo temizliğine önem verilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Yaprak, dal ve sürgünlerde özsuyu emerek zarar verir; salgıladıkları ballı madde üzerinde karaballık gelişir, yapraklar erken dökülür ve verim düşer [4].

Korunma: Yoğun bulaşık dal ve sürgünler budama sırasında kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Taze sürgün ve genç yapraklarda koloniler halinde beslenir; sürgünler kısalır, yapraklar kıvrılır, yoğunlukta meyveler küçük ve şekilsiz kalır [4].

Korunma: Kış ve erken ilkbaharda yumurta kontrolü yapılmalı, budamayla popülasyon düşürülmelidir [4].

Belirti ve zarar: Yapraklarda özsuyu emer; şiddetli zarar gören yapraklar kurşuni ya da gümüşi renk alır [4].

Korunma: Kavlamış kabuklar kaldırılmalı, dökülen yapraklar toplanmalı, doğal düşmanlar korunmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Yaprak özsuyunu emerek yaprak yüzeyinde sarımsı beyaz lekelere neden olur; yoğunlukta meyveler küçük ve kalitesiz kalır [4].

Korunma: Nisan ayından itibaren yapraklarda düzenli sayım yapılarak yoğunluk izlenmelidir [4].

Belirti ve zarar: Tomurcuk, yaprak ve sürgünleri yiyerek ya da yaprak içinde galeri açarak zarar verir; salgın yıllarda ağaçlar yapraksız kalabilir [4].

Korunma: Kışlık yuvalar, yumurta kümeleri ve ağlı larva kümeleri dallarla birlikte kesilip uzaklaştırılmalı; dökülen yapraklar toplanmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Çiçek organlarını, tomurcukları ve genç meyveleri yiyerek meyve tutumunu azaltır ya da meyve dökümüne yol açar [4].

Korunma: Toprak işleme, sabah saatlerinde silkeleme ve su dolu mavi leğen tuzakları gibi yöntemler kullanılabilir [4].

Belirti ve zarar: Gövde ve dallarda galeri açarak ya da kökleri yiyerek ağacı zayıflatır ve kurutabilir [4].

Korunma: Ağaçlar iyi bakımla kuvvetli tutulmalı, bulaşık dallar kesilip uzaklaştırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken yaprak ayası sararır; kireçli ve yüksek pH'lı topraklarda görülür [4]. Ayva anacı üzerine aşılı armutlarda kloroz daha fazla görülmektedir [15].

Korunma: Kireçli topraklarda ayva anacı yerine uygun anaçlar tercih edilmeli, bahçe kurulmadan önce toprak analizi yaptırılmalıdır [10].

Belirti ve zarar: Sürgün uçlarında çıplaklaşma ve rozetleşme görülür; yapraklar küçülür, daralır ve verim düşer [4].

Korunma: Bahçe kurulmadan önce toprak analizi yaptırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Başta kalsiyum ve bor olmak üzere mineral dengesizliğinden meyve etinde mantarımsı dokular oluşur [10].

Korunma: Yetiştirme döneminde mineral beslenmeye özen gösterilmelidir [10].

Belirti ve zarar: Depodan çıkan meyvelerin kabuğunda renk koyulaşmaları görülür [4].

Korunma: Dengeli gübreleme yapılmalı, meyveler normal olgunlukta hasat edilip bekletilmeden soğuk depoya alınmalıdır [4].