Hastalık ve zararlılar

Belirti ve zarar: Bakteriyel bir hastalıktır. İlk belirtiler çiçeklerde görülür; çiçekler solar ve kahverengi-siyah renk alır. Sürgün uçları çoban değneği gibi geriye kıvrılır, dal ve gövdede kanserler oluşur. Nemli havalarda hastalıklı kısımlardan krem rengi, sütümsü bir akıntı gelebilir [4].

Korunma: Bahçe özellikle çiçeklenme döneminde sürekli izlenmeli; hastalıklı kısımlar enfeksiyon noktasının en az 30–40 cm altından kesilmeli ve budama aletleri her kesimde dezenfekte edilmelidir. M9, M26 ve M27 duyarlı, M7 ise dayanıklı anaçlar arasında sayılır [4].

Belirti ve zarar: Yaprak, meyve ve sürgünlerde önce yağlımsı, sonra zeytin renginden kahverengiye dönen kadifemsi lekeler oluşur. Meyvelerde şekil bozukluğu, sürgünlerde sıraca denilen yaralar görülür [4].

Korunma: Sonbaharda dökülen yapraklar toplanıp yok edilmeli ya da derine gömülmeli, sıracalı dallar budanmalıdır. Ağaçlar yaprakların hızlı kurumasını sağlayacak hava akımına izin verecek biçimde taçlandırılmalı ve dikilmelidir. Mücadele için il ve ilçe tarım müdürlüklerinin tahmin ve erken uyarı programlarından yararlanılabilir [4].

Belirti ve zarar: Sürgün, yaprak ve çiçeklerde beyaz, unlu bir tabaka oluşur; hastalıklı sürgünler kısa ve cılız kalır, yapraklar dar ve kıvrık gelişir [4]. Sıcak ve güneşi bol bahçelerde şiddetli seyredebilir [9].

Korunma: Hastalıklı sürgünler kış budamasında hastalıklı kısmın yaklaşık 15 cm altından kesilmeli; ilkbaharda gözden kaçan hastalıklı sürgün ve çiçek demetleri toplanmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Meyvede, çiçek çukuru çevresinde başlayan, kahverengiden siyaha dönen kuru ve çökük lekeler oluşur; yapraklarda halka şeklinde lekeler görülür. Belirtileri acı benekle karıştırılabilir [4].

Korunma: Meyveler ezilmeden toplanmalı, hasattan sonra bekletilmeden depoya alınmalı ve uygun koşullarda saklanmalıdır; toplama kapları dezenfekte edilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Olgunlaşmaya yakın meyvelerde kahverengi lekeler hızla genişler; çürüyen meyve su kaybederek mumyalaşır ve dalda asılı kalır [4].

Korunma: Ağaçta kalan mumyalaşmış meyveler ve yere dökülen meyveler toplanıp imha edilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Kök boğazında önce küçük, krem renkli ve yumuşak, zamanla kuruyan ve pürüzlenen urlar oluşur. Şiddetli yakalanan genç ağaçlar kısa sürede kuruyabilir [4].

Korunma: Ağır ve nemli topraklara bahçe kurulmamalı, aşı yerleri macunla kapatılmalı ve toprakaltı zararlılarıyla mücadele edilmelidir. Kanserli ağaçlar sökülerek yok edilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Ağaçta genel bir gelişme geriliği görülür; yapraklar ilkbaharda sararır, sonbaharda morumsu-bronz renk alır. Kök boğazında kabuk çürüklüğü oluşur [9].

Korunma: Su tutan ağır topraklara bahçe kurulmamalı ya da drenaj sağlanmalı; sağlıklı fidan ve dayanıklı anaç kullanılmalıdır. Taban suyu yüksek arazilerde sırta dikim yapılabilir; aşırı sulamadan kaçınılmalı ve damlatıcılar gövdeye çok yakın konmamalıdır [9].

Belirti ve zarar: Şapkalı bir mantarın neden olduğu kök çürüklüğüdür. Sürgün oluşumu azalır, yapraklar sararıp dökülür ve ağaç zamanla kuruyabilir; köklerde kabukla odun arasında beyaz bir tabaka görülür [4].

Korunma: Kuruyan ağaçlar sökülüp imha edilmeli, hasta ağaçların çevresine hendek açılmalıdır. Orman açılarak elde edilen arazilere hemen bahçe kurulmamalı, toprak 2–3 yıl boş bırakılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Dallarda kanserler oluşur; serin ve nemli havalar hastalığı kolaylaştırır. Hasadın yağışlı geçtiği yıllarda meyvelerde de belirti görülebilir [9].

Korunma: Kanserli dallar kesilip bahçeden uzaklaştırılmalı; dayanıklı ya da toleranslı çeşitler kullanılmalıdır [9].

Belirti ve zarar: Yaprak ve meyvelerde portakal-kırmızı lekeler, yaprak alt yüzünde meme şeklinde çıkıntılar görülür. Hastalığın diğer konukçusu ardıçtır [4].

Korunma: Elma bahçeleri ardıç ağaçlarına yakın yerlere kurulmamalı, bahçedeki ardıçlar kaldırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Yapraklarda açık sarı lekeler, mozaikleşme ya da halka şeklinde lekeler görülür. Virüsler aşı ve üretim materyaliyle taşınır; bazı çeşitlerde belirti vermeden bulunabilir [4].

Korunma: Bahçe virüsten ari, sağlıklı materyalle kurulmalı; hastalıklı ağaçlardan aşı gözü alınmamalı ve aletler dezenfekte edilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Larvalar meyveyi delerek içinde galeriler açar, meyve etini ve çekirdek evini yer [4]. Genellikle iki, bazen üç döl verebilir [9].

Korunma: Bahçe armut, ayva ve ceviz gibi diğer konukçularla karışık kurulmamalı; dökülen meyveler toplanmalı ve haziran başında gövdelere oluklu mukavva tuzak bantlar sarılmalıdır [4]. Feromonla çiftleşmeyi engelleme yöntemi uygulanabilir [9]. Tahmin ve erken uyarı programı mevcuttur [4].

Belirti ve zarar: Taze sürgün ve genç yapraklarda koloniler halinde beslenir; sürgünler kısalır, yapraklar kıvrılır, yoğunlukta meyveler küçük ve şekilsiz kalır [4]. Bazı türler virüs hastalıklarını taşıyabilir [9].

Korunma: Kış ve erken ilkbaharda yumurta kontrolü yapılmalı, budamayla popülasyon düşürülmelidir [4]. Yabancı otlar temizlenmeli, sık dikim ve fazla azotlu gübreden kaçınılmalı, doğal düşmanlar korunmalıdır [9].

Belirti ve zarar: Yapraklarda özsuyu emer; şiddetli zarar gören yapraklar kurşuni ya da gümüşi renk alır [4].

Korunma: Kışın ya da erken ilkbaharda kavlamış kabuklar kaldırılmalı, dökülen yapraklar toplanmalıdır. Yapraklarda düzenli sayım yapılarak zararlı yoğunluğu ve doğal düşmanlar izlenmelidir [4].

Belirti ve zarar: Gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Yaprak alt yüzünde keçe benzeri bozukluk yapar, yapraklar gümüşi ya da pas rengine döner; meyvede paslanmaya yol açabilir [4].

Korunma: Doğal düşmanların korunması öncelikli yöntemdir [4].

Belirti ve zarar: Gövde, dal, yaprak ve meyvelerde özsuyu emer. Bulaşık dalın kabuğu kesildiğinde kan kırmızısı lekeler görülür; meyvelerdeki kırmızı lekeler pazar değerini düşürür [4].

Korunma: Bahçe temiz fidanla kurulmalı, bulaşık ağaçlardan alınan destek sırıkları kullanılmamalı ve bakım işlemleri zamanında yapılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Dal, yaprak ve meyvelerde özsuyu emerek ağaçları zayıflatır; yoğunlukta kurutabilir [4].

Korunma: Yoğun bulaşık dallar kışın ya da erken ilkbaharda budanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Beyaz pamuksu salgıyla örtülü koloniler oluşturur; özsu emerek urlara, şekil bozukluklarına ve verim düşüşüne neden olur [4].

Korunma: Dayanıklı çeşitler tercih edilmelidir: Starking hassas, Golden Delicious, Jonathan ve Amasya daha dayanıklıdır. Bakım sırasında ağaçların yaralanmamasına dikkat edilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Larvalar yaprakları ağla sararak toplu halde yer; ağır bulaşmada ağaçlar yaz başında yapraksız kalabilir [4].

Korunma: Zamanında budama ve budama artıklarının uzaklaştırılması larvaların önemli kısmını yok eder [4].

Belirti ve zarar: Larvalar sürgün uçlarını, gözleri ve çiçekleri yer; yaprakları ağla bağlayarak puro gibi sarar [4].

Korunma: Kış ve erken ilkbaharda gövdedeki yumurta paketleri ezilmeli, siyah renkli parazitlenmiş yumurtalara dokunulmamalıdır; besi tuzaklarıyla kitlesel tuzaklama yapılabilir [4].

Belirti ve zarar: Larvalar kabaran tomurcuk ve çiçekleri içten yer; zarar gören çiçekler açılmaz ve meyve bağlamaz [4].

Korunma: Gözkurtlarında sabah saatlerinde ağaç altına çarşaf serilip dallar silkelenerek erginler toplanabilir; zarar görmüş gözlü dallar budamada ayıklanmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Larvalar fındık büyüklüğündeki meyvelerde galeri açıp çekirdek evine girer; %100'e yakın meyve dökümüne yol açabilir [4].

Korunma: Kışın toprak işleme popülasyonu azaltabilir [4].

Belirti ve zarar: Erginler çiçeklerin dişi ve erkek organlarını yer, meyve tutumunu engeller [4].

Korunma: Toprak işleme, sabah saatlerinde silkeleme ve su dolu mavi leğen tuzakları önerilen yöntemlerdir [4].

Belirti ve zarar: Tırtıllar tomurcuk ve yaprakları yer; salgın yıllarda ağaçları yapraksız bırakabilir [4].

Korunma: Kışlık yuvalar, yumurta kümeleri ve ağlı larva kümeleri dallarla birlikte kesilip uzaklaştırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Yaprak dokusunda beslenerek erken yaprak dökümüne, verim ve kalite kaybına neden olur [4].

Korunma: Dökülen yapraklar toplanmalı, toprak sürülmeli ve kuru ağaç kabukları soyulmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Larvalar gövde ve dallarda galeri açarak ağacı zayıflatır, kurutabilir; galeri ağızlarındaki talaşlarla fark edilir [4].

Korunma: En etkili yöntem ağaçları iyi bakımla kuvvetli tutmaktır. Bulaşık dallar kesilip uzaklaştırılmalı, düşük yoğunlukta larvalar deliğe sokulan telle öldürülebilir; gövdekurdu için pekmezli besi tuzakları kullanılabilir [4].

Belirti ve zarar: Larvalar fidan ve ağaçların köklerini yer; fidanlıklarda tek bir larva bile önemli zarar verebilir [4].

Korunma: Bakım işlemleri eksiksiz yapılmalı, bahçe mevsimine göre uygun derinlikte sürülmeli ve erginler geceleri toplanmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Sürgün uçlarında çıplaklaşma ve 4–5 yapraktan oluşan rozetleşme görülür; yapraklar küçülür, daralır ve verim düşer [4].

Korunma: Bahçe kurulmadan önce toprak analizi yaptırılmalı, ağır topraklar havalandırılmalıdır [4].

Belirti ve zarar: Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken yaprak ayası sararır; özellikle kireçli topraklarda görülür [4].

Korunma: Ağır ve çok kireçli topraklara bahçe kurulmamalı; toprak ve su analizi yaptırılmalı, organik maddesi az topraklara ahır gübresi verilmelidir [4].

Belirti ve zarar: Meyve etinde küçük, kahverengi, hafif acı lezyonlar oluşur; kalsiyum eksikliğinden kaynaklanır [9].

Korunma: Yetiştirme sırasında haziran dökümünden sonra kalsiyum uygulamaları yapılabilir [9].

Belirti ve zarar: Depodan çıkan meyvelerin kabuğunda renk koyulaşmaları görülür; yeme kalitesi genellikle bozulmaz. Erken ya da sıcakta hasat, düşük kalsiyum, fazla azot ve depoya geç alma riski artırır [4].

Korunma: Dengeli gübreleme yapılmalı, meyveler normal olgunlukta hasat edilip bekletilmeden soğuk depoya alınmalıdır [4].