Limon yetiştirme rehberi

Limon, turunçgiller içinde soğuğa en duyarlı türlerdendir; ağaçlar 0°C'nin altında zarar görmeye başlar ve üretim alanları en düşük sıcaklığın –4°C'nin üzerinde kaldığı bölgelerle sınırlıdır [4]. Limon çeşitlerinin soğuktan zarar görme eşiği yaklaşık –3°C olarak da verilmektedir [1]. Limonlarda büyüme 6–7°C civarında başlar ve diğer turunçgillerden farklı olarak sıcaklık toplamı isteği yoktur; ancak yüksek sıcaklıklara en duyarlı tür de limondur. Limonlar yazları ılık ve nemli, kışları ılık yerleri ister; Finike, Silifke, Erdemli ve Mersin limon ekolojisine sahip bölgelerdir [4].

Şiddetli rüzgârlar dal kırılmalarına, meyve sürtünmelerine ve dökümlere yol açar; hâkim rüzgârlara karşı rüzgârkıran dikilmelidir [1, 11]. Denize yakın ve önü açık yerlerde dalgalarla gelen tuzlu sular yaprak dökümüne ve toprakta tuzlanmaya neden olabilir [1]. Sık dona maruz kalan alanlar, don gölü oluşan çukurlar ve vadi tabanları bahçe için uygun değildir [11].

Bahçe yerinin toprak derinliği en az 1,5–2 m olmalıdır. Limon kökleri havasızlığa çok duyarlıdır; bol humuslu, derin, süzek kumlu-tınlı ya da killi-tınlı topraklar uygundur. Taban suyu yüksek, ağır ve fazla kireçli topraklar tercih edilmemelidir; kireç %5'in üzerine çıktığında fosfor ve demir alımı güçleşir, tuz miktarı %0,30'u geçmemelidir [4].

Bahçe kurulmadan önce toprağın 0–30, 30–60 ve 60–90 cm derinliklerinden örnek alınarak analiz yaptırılmalı, anaç ve çeşit seçimi buna göre yapılmalıdır. Taban suyu seviyesinin yaklaşık 1,5–2 m'nin altında olması istenir [1, 11].

Fidan: Bahçe virüs ve virüs benzeri hastalıklardan temiz, anaç-kalem uyuşması iyi, nematodlardan ari ve adına doğru sertifikalı fidanlarla kurulmalıdır [4, 11].

Anaç: Akdeniz Bölgesi'nde en yaygın anaç turunçtur; kireçli topraklara dayanıklıdır, ancak tristeza virüsüne çok hassastır ve Satsuma mandarini ile uyumu iyi değildir [4]. Ülkemizde limonlar için en uygun anaç turunç anacıdır; limonların üç yapraklı anaç ve melezleriyle uyuşmazlık sorunu vardır [4].

Dikim: Limonda dikim aralığının 7×7 m olması uygundur; aralık uygulanacak sulama sistemine göre azaltılabilir. Uygun dikim zamanı şubat ortasından nisan sonuna kadardır ve fidanlar derin dikilmemelidir [4]. Fidanlar söküm seviyesinde dikilmeli, toprağın 2–4 cm çökebileceği hesaba katılmalı ve kesinlikle derin dikilmemelidir; derin dikim birkaç yıl içinde kök boğazında zamklanmaya yol açabilir. Dikimden hemen sonra can suyu verilmeli ve fidan bir hereğe bağlanmalıdır [4, 11].

Sulama: Limon, turunçgiller içinde en çok su isteyen türdür. Nisan–mayısta başlayan sulamalar temmuz–ağustosta sıklaştırılır ve iklime bağlı olarak ekim–kasıma kadar sürer; yüzey sulamasında 15–35 gün arayla sulama genellikle yeterlidir. En önemli hata göllendirme şeklinde salma sulamadır; gövde ve kök boğazının ıslanması zamklanmaya yol açar. Yeni bahçelerde damla sulama tercih edilmelidir [4].

Gübreleme: Gübreleme programının, yapılacak yaprak ve toprak analizlerinin sonucuna göre bir uzmanla belirlenmesi uygundur; turunçgillerde her koşulda uygulanabilecek tek bir gübreleme programı yoktur [11]. Analizler eylül ortasından kasım başına kadar yaptırılmalıdır. Turunçgiller içinde genel olarak en fazla gübre limonlara, en az mandarinlere, orta düzeyde portakallara verilir. Azotlu gübreler toprak yüzeyine serpilirken fosforlu ve potaslı gübreler taç izdüşümüne açılan hendek ya da çukurlara gömülmelidir [4, 11]. Turunçgillerde en sık görülen noksanlıklar azot, fosfor, potasyum ile çinko, mangan ve demirdir [4].

Limonlarda tepe tomurcuğu baskınlığı diğer türlerden fazladır ve sürgünler dik büyür; bu nedenle iyi verim için her yıl sürgün boyunun yaklaşık üçte biri kadar uç alma budaması yapılmalıdır. En uygun budama zamanı ekim sonu–kasım başıdır; uçkurutanla bulaşık bahçeler ise temmuz–ağustos gibi sıcak aylarda budanmalıdır. 4–5 cm'den kalın dallar kesilmemelidir [4].

Budama aletleri, mekanik olarak taşınan hastalıkların yayılmasını önlemek için her ağaçtan önce dezenfekte edilmelidir. Turunçgiller büyük ve kalın kesimlere elverişli değildir; gençleştirme budaması sonrasında ağaçlar güneş yanığına karşı kireçle badana edilmelidir [4].

Hasat açık, kuru ve ılık havada, çiğ ve kırağı kalktıktan sonra yapılmalıdır. Toplayıcıların tırnakları kısa olmalı ya da eldiven giyilmeli, meyveler makasla kesilmeli, yere düşen meyveler ayrı toplanmalı ve taşıma kapları üstteki meyveler ezilmeyecek kadar doldurulmalıdır [11]. Meyveleri çırpıyla yere düşürmek ya da elle koparmak dallara ve meyveye zarar verir [1].

Depolama bilgileri için limon sayfasındaki Hasat ve depolama bölümüne bakabilirsiniz.

Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri limon sayfasının kaynakçasında yer alır.