Mandalina yetiştirme rehberi

Mandarinler diğer turunçgil türlerine göre soğuğa daha dayanıklıdır; en dayanıklısı Satsuma'dır [8]. Satsuma grubunun soğuktan zarar görme eşiği kaynaklarda yaklaşık –4 ile –8°C arasında verilirken diğer mandarin çeşitleri için bu değer yaklaşık –3°C'dir [1, 8]. Mandarinlerin sıcaklık toplamı isteği çeşide göre 1500–2800 derece arasında değişir. Turunçgillerde iyi verim ve kalite için havadaki nemin %70'in üzerinde olması uygundur, ancak %85'in üzerindeki nem mantari hastalıkları artırır [8].

Şiddetli rüzgârlar dal kırılmalarına, meyve sürtünmelerine ve dökümlere yol açar; hâkim rüzgârlara karşı rüzgârkıran dikilmelidir [1, 8]. Denize yakın ve önü açık yerlerde dalgalarla gelen tuzlu sular yaprak dökümüne ve toprakta tuzlanmaya neden olabilir [1]. Sık dona maruz kalan alanlar, don gölü oluşan çukurlar ve vadi tabanları bahçe için uygun değildir [8].

En uygun topraklar tınlı-kumlu, kumlu-tınlı ya da killi-tınlı topraklardır; kil oranı %20'yi geçmemeli, pH 5,5–7,5 aralığında olmalıdır. Aktif kireç %10'u geçtiğinde demir klorozu görülür; tuz oranı %0,30'un üzerindeki topraklarda bahçe kurulmamalıdır. Toprak derinliği en az 1,5 m olmalı, taban suyu yüzeye yakınsa sırta dikim yapılmalıdır [8].

Bahçe kurulmadan önce toprağın 0–30, 30–60 ve 60–90 cm derinliklerinden örnek alınarak analiz yaptırılmalı, anaç ve çeşit seçimi buna göre yapılmalıdır. Taban suyu seviyesinin yaklaşık 1,5–2 m'nin altında olması istenir [1, 8].

Fidan: Bahçe virüs ve virüs benzeri hastalıklardan temiz, anaç-kalem uyuşması iyi, nematodlardan ari ve adına doğru sertifikalı fidanlarla kurulmalıdır [2, 8].

Anaç: Akdeniz Bölgesi'nde en yaygın anaç turunçtur; kireçli topraklara dayanıklıdır, ancak tristeza virüsüne çok hassastır ve Satsuma mandarini ile uyumu iyi değildir [2]. Mandarin çiçekleri erseliktir. Satsuma grubu ve diğer birçok mandarin yabancı tozlamaya ihtiyaç duymazken Klemantin, Nova ve Minneola gibi melezlerin çoğu kendine uyuşmazdır ve tozlayıcı çeşit ister; tozlanma arılarla olduğundan bahçede yeterli arı kovanı bulundurulmalıdır [8].

Dikim: Klasik yetiştiricilikte Klemantin yaklaşık 6×6 m, Satsuma yaklaşık 5×5 m aralıkla dikilir; damla sulamaya geçilmesiyle aralıklar daralmış, dekara 21 yerine 40–50 fidan dikilebilir hale gelmiştir. Sıraların kuzey–güney yönünde olması güneşlenmeyi artırır [8]. Fidanlar söküm seviyesinde dikilmeli, toprağın 2–4 cm çökebileceği hesaba katılmalı ve kesinlikle derin dikilmemelidir; derin dikim birkaç yıl içinde kök boğazında zamklanmaya yol açabilir. Dikimden hemen sonra can suyu verilmeli ve fidan bir hereğe bağlanmalıdır [2, 8].

Sulama: Turunçgillerde sulama verim ve kaliteyi doğrudan etkiler. Salma sulamada gövde ve kök boğazının ıslanması zamklanma gibi hastalıklara zemin hazırlar; yeni bahçelerde damla sulama tercih edilmelidir [2, 8].

Gübreleme: Gübreleme programının, yapılacak yaprak ve toprak analizlerinin sonucuna göre bir uzmanla belirlenmesi uygundur; turunçgillerde her koşulda uygulanabilecek tek bir gübreleme programı yoktur [8]. Analizler eylül ortasından kasım başına kadar yaptırılmalıdır. Turunçgiller içinde genel olarak en fazla gübre limonlara, en az mandarinlere, orta düzeyde portakallara verilir. Azotlu gübreler toprak yüzeyine serpilirken fosforlu ve potaslı gübreler taç izdüşümüne açılan hendek ya da çukurlara gömülmelidir [2, 8]. Turunçgillerde en sık görülen noksanlıklar azot, fosfor, potasyum ile çinko, mangan ve demirdir [2].

Turunçgillerde budamayla ağacın içinin havalanması ve güneş alması sağlanır; hasta, kuru ve obur dallar uzaklaştırılır. Mandarinler turunçgiller içinde en küçük taçlı gruptur [8].

Budama aletleri, mekanik olarak taşınan hastalıkların yayılmasını önlemek için her ağaçtan önce dezenfekte edilmelidir. Turunçgiller büyük ve kalın kesimlere elverişli değildir; gençleştirme budaması sonrasında ağaçlar güneş yanığına karşı kireçle badana edilmelidir [2].

Hasat açık, kuru ve ılık havada, çiğ ve kırağı kalktıktan sonra yapılmalıdır. Toplayıcıların tırnakları kısa olmalı ya da eldiven giyilmeli, meyveler makasla kesilmeli, yere düşen meyveler ayrı toplanmalı ve taşıma kapları üstteki meyveler ezilmeyecek kadar doldurulmalıdır [8]. Meyveleri çırpıyla yere düşürmek ya da elle koparmak dallara ve meyveye zarar verir [1].

Depolama bilgileri için mandalina sayfasındaki Hasat ve depolama bölümüne bakabilirsiniz.

Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri mandalina sayfasının kaynakçasında yer alır.