Meyveler / Portakal / Portakal çeşitleri
Portakal çeşitleri
Genel bakış
Ülkemizde sofralık tüketim için çoğunlukla Washington Navel grubu, meyve suyu sanayisi için Valencia grubu portakallar üretilir. Kozan Yerli ve Dörtyol Yerli meyve suyu sanayisi için en önemli çeşitlerdir. Sofralık sezonu uzatmak için son yıllarda Washington Navel'den önce olgunlaşan Fukumoto ile sonra olgunlaşan Lane Late, ayrıca kırmızı meyve etiyle Cara Cara Navel önem kazanmıştır [3]. 2024'te portakal üretiminin %63'ü Washington, %34'ü diğer ve %3'ü Yafa portakalıydı [6].
Bahçe kurulacak yerde öncelikle bölgede yetiştirilen tür ve çeşitler incelenmeli, araştırma kuruluşlarından tavsiye alınmalı ve çeşidin pazarlanabilme durumu da dikkate alınmalıdır [10].
Önemli çeşitler
Washington Navel
Göbekli portakallar grubunun temelini oluşturur; Brezilya'nın Bahia yöresinde doğal mutasyonla oluşmuş, 1945'te Kaliforniya'dan Antalya'ya getirilerek Türkiye'ye yayılmıştır. Orta erkenci, meyve eti sıkı, çok sulu ve lezzetli önemli bir sofralık çeşittir; muhafaza ve taşımaya elverişlidir [3].
- Olgunlaşma
- Aralık sonu – ocak ortası [3]
Navelina
Kaliforniya kökenli, çekirdeksiz bir göbekli portakaldır; Washington Navel'den yaklaşık iki hafta erkencidir. Meyveleri daha küçük ve ovaldir, iç olgunluğa kabuk renginden önce ulaşır [3].
- Hasat
- Ekim sonu – kasım başı [3]
Valencia Late
İspanya kökenli, hem sofralık hem sanayiye elverişli bir çeşittir. Farklı ekolojilere çok iyi uyum sağlar, sıcağa en dayanıklı portakal çeşididir; depolama ve taşımaya çok uygundur. Meyveler kalitesini kaybetmeden yaz boyunca ağaçta kalabilir, ancak ne kadar geç toplanırsa sonraki yılın ürünü o kadar azalır [3].
- Olgunlaşma
- Geççi; sezonu kapatan gruptur [3]
Midknight Valencia
Güney Afrika'da fark edilmiş, Valencia'lardan 2–4 hafta erken olgunlaşan, iri meyveli, sulu ve çekirdeksize yakın bir çeşittir; Valencia'ya göre soğuğa daha dayanıklıdır [3].
Lane Late
Avustralya'da Washington Navel'den mutasyonla elde edilmiştir. Geç olgunlaşır ve meyve suyundaki limonin (acılık veren madde) içeriği düşüktür; ancak zor soyulması ve sert lifli yapısı yetiştiriciliğini sınırlar [3].
- Hasat
- Ocak – mart [3]
Cara Cara Navel
Venezuela'da Washington Navel'den doğal mutasyonla oluşmuş, meyve eti kırmızı olan bir göbekli portakaldır; likopen içeriği nedeniyle ilgi görmektedir [3].
- Olgunlaşma
- Aralık; ağaçta marta kadar kalabilir [3]
Yafa (Şamoti)
İsrail'de mutasyon ıslahıyla elde edilmiş, tatlı, az çekirdekli, sarı kabuklu sofralık bir çeşittir; ekolojiye seçici olması en önemli özelliğidir. Ülkemizde en çok Mersin'de üretilir [3].
- Olgunlaşma
- Ocak ortası – şubat başı [3]
BATEM çeşitleri
Finike yöresinde yapılan seleksiyonlarla BATEM Fatihi, BATEM Şekeri (Washington Navel'den) ve BATEM Baharı (Valencia Late'den) çeşitleri geliştirilmiştir. BATEM Fatihi ve Şekeri Washington Navel'e göre daha iri, ince kabuklu ve erkenci; BATEM Baharı ise Valencia'ya göre daha ince kabuklu ve sulu olup sofralık tüketime uygundur [3].
Finike Yerli
Orta geççi, ince kabuklu, çekirdekli, sulu ve aroması yüksek; hem sofralık hem meyve suyuna uygun, taşımaya elverişli bir çeşittir [3].
Kaynaklar
Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri portakal sayfasının kaynakçasında yer alır.