Vişne yetiştirme rehberi

Vişne ılıman iklim kuşağının meyvesidir; yazları nispeten serin ve nemli yerlerde en kaliteli meyveleri verir. Aşırı yaz sıcakları gelişmeyi yavaşlatır, su sıkıntısı meyve kalitesini düşürür ve bazı çeşitlerde ikiz meyve oluşumunu artırır [3].

Soğuk ve don: Çiçek tomurcukları –2/–4°C'ye dayanabilirken açmış çiçekler –2°C'de donar; odunsu kısımlar ise –40°C'ye kadar dayanabilir. Kış ortasında –20°C, kışın başında ve sonunda –15°C tehlikelidir; tomurcuk patlamasından sonra –5°C'nin iki saat sürmesi bütün çeşitlere ekonomik zarar verir. Çiçeklenmesi biraz geç olduğu için ilkbahar geç donlarından zarar görme olasılığı düşüktür [3]. Vişneler düşük sıcaklıklara kirazlardan daha fazla dayanır [6].

Yağış: Toplam yağıştan çok dağılımı önemlidir. Çiçeklenme sırasında yağan yağmurlar meyve tutumunu azaltır; olgunlaşmadan hemen önce ve olgunlaşma sırasında yağan yağmurlar meyve çatlamasına ve çatlayan kısımlarda mantari hastalıklara yol açar [3].

Yer ve yöney: Vişneler doğal drenajı iyi, geç ilkbahar donu riski olmayan, kuzey rüzgârlarına kapalı, yüksek rakımlı yerlerden hoşlanır. Yüksek yerlerde hava akımı iyi olur, geç don ve mantari hastalık riski azalır [3].

Vişneler toprak açısından oldukça toleranslıdır; kuru, kumlu ya da kireçli topraklarda yetiştirilebilir. İyi drene edilmiş, derin, verimli, organik madde bakımından zengin ve yazın düzenli sulanabilen topraklar en uygunudur. Kökler uzun süre su içinde kalmaya dayanamaz; ağır topraklarda ağaç zayıf gelişir ve zamklanma görülür [3].

Anaçlar: Kurak ve kireçli topraklarda idris (mahlep) anacı tercih edilmelidir; idris kullanılan yerlerde vişnenin kuraklığa dayanımı artar. Verimli, derin, rutubetli ve drenajı iyi taban arazilerde yabani kiraz (kuşkirazı) kullanılmalıdır [3]. İdris nemli ve ağır topraklara hassastır; yarı bodur MaxMa 14 anacı çeşidi erken meyveye yatırır [6].

Bahçe kurulmadan önce toprak analiz ettirilmeli, önceki çok yıllık bitkilerin kökleri temizlenmeli, toprak derince sürülmelidir. Vişne bahçeleri genellikle bir yaşındaki aşılı fidanlarla kurulur; dikim aralıkları 4–6 m arasında değişir [3]. Kışı sert geçen yerlerde ilkbahar dikimi önerilir ve 4×4 ya da 4×5 m aralık uygulanabilir [6].

Fidanlar kış mevsimi nispeten ılık geçen yerlerde aralık sonundan itibaren kış boyunca dikilebilir. Çukurlar yaklaşık 50–60 cm genişlik ve 60 cm derinlikte açılır; fidan, kök boğazı toprak seviyesinden 7–8 cm yukarıda kalacak şekilde dikilir, hereğe bağlanır ve hemen sulanır. Derin dikilen fidanlarda gelişme geriliği ve kök boğazı çürüklüğü görülür [3].

Sulama: Vişne meyvelerini erken olgunlaştırdığı için diğer yaprağını döken meyve ağaçlarına göre daha az suyla yetişebilir; yine de kurak topraklarda sulama gerekir. Yetişkin ağaçlarda kök boğazı çevresi sulanmamalı, gövdeden 2–3 m dışarıda yapılan setlerin dışına su verilmelidir. Olgunlaşmadan birkaç gün önceki sulamalar meyveyi irileştirir, ancak hasat öncesi ve hasat sırasında aşırı sulama çatlamaya yol açar; hasattan sonra ekime kadar 4–6 sulama yeterli olabilir [3].

Gübreleme: Gübreleme programının, yapılacak toprak ve yaprak analizlerinin sonucuna göre bir uzmanla belirlenmesi uygundur. Ancak GTHB (2016)'ya göre vişne bahçeleri için dekara yılda saf azot olarak 1–4 yaşındaki ağaçlara yaklaşık 2,4 kg, 4–8 yaşındakilere 4,8 kg önerilmektedir; potaslı gübreler ocak–şubatta, fosforlu gübreler aralık–ocakta ya da sonbaharda çiftlik gübresiyle birlikte verilebilir. Vişne ağaçlarında çinko noksanlığına sık rastlanır; noksanlıkta yapraklar küçük kalır ve rozetleşir.

Vişne az budama isteyen ağaçlardandır. Genç ağaçlar önce dikine büyür, sonra taç yayvanlaşır; değişik doruk dallı ya da daha çok goble şekli verilir [3]. Yaygın bir başka uygulama modifiye lider sistemdir: fidanların tepesi 60–70 cm'den kesilir, lider dışında birbirinden yaklaşık 30 cm aralıklı ve gövdeyle 45–60 derece açı yapan dört yan dal seçilir. Vişne ömrü boyunca hafif budama ister; fazla yükselen ağaç istenen yükseklikten taç budanır [6].

Ana dallar oluştuktan sonra yıllık budamalarda kuruyan, taç içini sıklaştıran ve ana dallarla rekabet eden oburlar kesilir. Hastalıklı dalların temizlenmesi hasattan sonra temmuz–ağustosta, bulaşık kısmın en az 25–30 cm altından yapılmalıdır. Yabani kiraz ya da vişne anacı kullanılan bahçelerde derin sürümden kaçınılmalı, toprak işleme 10–12 cm'yi geçmemelidir [3].

Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri vişne sayfasının kaynakçasında yer alır.