meyve.biz

Meyveler / Zeytin / Zeytin çeşitleri

Zeytin çeşitleri

Genel bakış

Türkiye'de yetiştirilen en önemli sofralık zeytin çeşitleri Gemlik, Ayvalık, Domat, Memecik, Erkence, Uslu, Eşek Zeytini, Yamalak Sarısı ve Edincik Su olarak sayılmaktadır [8]. Taç büyüklüğü de çeşitleri ayırır: Domat, Uslu, Tavşan Yüreği ve Eşek Zeytini büyük; Ayvalık, Memecik, Erkence, Manzanilla, Kilis Yağlık ve Nizip Yağlık orta; Gemlik ise küçük taçlıdır [4]. Çeşitler değerlendirme biçimine göre yağlık, yeşil sofralık, siyah sofralık ya da hem yağlık hem sofralık olarak gruplandırılır; Ege, Marmara, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu'nun her birinin kendine özgü yerel çeşitleri vardır [1].

Ege Bölgesi

Ayvalık

Edremit Yağlık, Şakran, Midilli ve Ada Zeytini olarak da bilinir; orijini Edremit'tir. Ağacı kuvvetli, meyvesi orta iri ve yuvarlağa yakın silindiriktir; periyodisitesi orta düzeydedir. Kendine verimlidir, ancak Gemlik, Memecik ve Erkence tozlayıcı olarak kullanılabilir. Yağlık ve çizme sofralık olarak değerlendirilir [1].

Memecik

Taş Arası, Aşıyeli, Tekir, Gülümbe ve Şehir gibi adlarla da bilinir; orijini Muğla'dır. Ağacı kuvvetli, meyvesi iri ve ovaldir; periyodisitesi kuvvetlidir. Kısmen kendine verimlidir; Ayvalık, Çakır, Gemlik ve Erkence tozlayıcı olabilir. Hem yağlık hem sofralık olarak değerlendirilir [1].

Domat

Orijini Manisa'nın Akhisar ilçesidir. Ağacı kuvvetli, meyvesi iri ve silindiriktir; periyodisitesi zayıftır ve kendine verimlidir. Yeşil sofralık olarak değerlendirilir [1]. Türkiye yeşil zeytin üretiminin yaklaşık %80'i Akhisar'dan gelir [2]. Büyük taçlı olduğu için 6×8 ya da 7×7 m aralıkla dikilmesi önerilir [4].

Erkence

İzmir Yağlık ya da Yerli Yağlık olarak da bilinir; orijini İzmir'dir. Ağacı kuvvetli, meyvesi orta iri ve ovaldir; periyodisitesi kuvvetlidir. Kısmen kendine verimlidir, Çakır ve Ayvalık tozlayıcı olabilir. Yağlık olarak değerlendirilir [1].

Çakır

Orijini İzmir'dir. Ağacı çok kuvvetli, meyvesi orta iri ve armut biçimlidir; periyodisitesi kuvvetlidir. Kısmen kendine verimlidir; Gemlik, Erkence ve Ayvalık tozlayıcı olarak kullanılır. Yağlık olarak değerlendirilir [1].

Marmara Bölgesi

Gemlik

Trilye, Kaplık, Kıvırcık ve Kara olarak da bilinir; orijini Bursa'nın Gemlik ilçesidir. Ağacı orta kuvvette, meyvesi orta iri ve yuvarlağa yakın silindiriktir; periyodisite göstermez. Kısmen kendine verimlidir; Ayvalık, Çakır ve Erkence tozlayıcı olabilir. Siyah sofralık olarak değerlendirilir [1]. Yüksek sofralık kalitesiyle Türkiye'nin en önemli siyah sofralık çeşididir; sertifikalı fidan desteklerinin ardından yoğun biçimde dikilmesi sofralık zeytin plantasyonlarını hızla artırmıştır [8]. Küçük taçlı olduğundan 5×5 ya da 4×6 m aralıkla dikilebilir [4].

Çelebi

İznik Çelebi olarak da bilinir; orijini İznik'tir. Ağacı orta kuvvette, meyvesi çok iridir. Siyah sofralık olarak değerlendirilir [1].

Edincik Su

Erdek Su ya da Su Zeytini olarak da bilinir; orijini Edincik'tir. Ağacı orta kuvvette, meyvesi iri ve yuvarlaktır; periyodisite gösterir. Siyah sofralık olarak değerlendirilir [1].

Karamürsel Su

Su Zeytini ya da Kalamata olarak da bilinir; orijini Kocaeli'nin Karamürsel ilçesidir. Ağacı orta kuvvette, meyvesi çok iri ve ovaldir; periyodisite gösterir [1].

Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu

Büyük Topak Ulak

Topak Aşı olarak da bilinir; orijini Tarsus'tur. Ağacı büyük, meyvesi iri ve yuvarlaktır; periyodisite gösterir. Yeşil sofralık olarak değerlendirilir [1].

Diğer yerel çeşitler

Akdeniz'de Sarı Ulak, Saurani, Sarı Haşebi, Sayfi, Karamani, Elmacık ve Halhalı Çelebi; Kahramanmaraş'ta yağlık sarı ve siyah zeytinler gibi yerel çeşitler bulunur [1]. Güneydoğu Anadolu'nun Kilis Yağlık ve Nizip Yağlık çeşitleri orta taçlıdır ve 5×7 ya da 6×6 m aralıkla dikilmesi önerilir [4].

Kaynaklar

Bu sayfadaki atıfların tam künyeleri zeytin sayfasının kaynakçasında yer alır.