Meyveler / Greyfurt
Greyfurt
Greyfurt (altıntop) turunçgillerin iri meyveli ve hafif acımsı tadıyla ayrılan bir türüdür. Altıntop ve limon türleri turunçgiller içinde en büyük taçlı ağaçları oluşturur [6]. Türkiye'de başta Adana, Mersin, Hatay ve Antalya olmak üzere Akdeniz kıyı şeridinde yetiştirilir. Türkiye 2024'te 150 bin ton greyfurt üretti; üretimin en büyük bölümü Adana ve Mersin'den geldi [7].
Yeşil aylar ana hasat dönemi. Yeşil aylar ana hasat dönemi. Greyfurt genellikle kış aylarında hasat edilen geççi bir türdür; meyveler ağaçta uzun süre kalabildiği için pazarlama esnekliği yüksektir.
Türkiye'de üretim
Türkiye'nin greyfurt üretimi 2018–2025 arasında belirgin dalgalanmalar gösterdi; 2023'teki rekor üretimin ardından 2024'te düşüş yaşandı [7]. Bu düşüşün başlıca nedenlerinin rekor sezonun ardından üretimin normal düzeyine dönmesi ve çiçeklenme dönemindeki olumsuz sıcak hava koşulları olduğu düşünülmektedir [4].
Milyon ton. 2025 verileri kesinleşmemiştir. Kaynak: TÜİK (2026)
2024'te meyve veren yaşta 1,07 milyon, meyve vermeyen yaşta 125 bin greyfurt ağacı bulunuyordu; toplu meyvelik alanı yaklaşık 52 bin dekardı ve meyve veren ağaç başına verim 140 kg oldu. Rekor yıl olan 2023'te ağaç başına verim 267 kg'a çıkmıştı [7] [7].
En çok üreten iller
| İl | Ton | Pay |
|---|---|---|
| Adana | 113.790 | %75,9 |
| Mersin | 21.853 | %14,6 |
| Hatay | 5.232 | %3,5 |
| Muğla | 4.530 | %3,0 |
| Antalya | 4.187 | %2,8 |
| Adana | 145.815 | %85,3 |
| Mersin | 15.357 | %9,0 |
| Antalya | 4.653 | %2,7 |
| Muğla | 3.494 | %2,0 |
| Hatay | 1.414 | %0,8 |
*Kesinleşmemiş veri. Kaynak: TÜİK (2026)
2023/24 pazarlama yılında Türkiye'de kişi başına yalnızca 1,6 kg greyfurt tüketilmiştir; bu, turunçgiller içinde en düşük değerdir. Buna karşın Türkiye 2024/25'te dünya greyfurt ihracatında %16 payla Çin (%36) ve Güney Afrika'nın (%33) ardından üçüncü sıradadır; greyfurt veriminde de İsrail'in (104 ton/ha) ardından 58 ton/ha ile ikinci sıradadır [4]. Turunçgiller, Türkiye'nin yaş meyve ve sebze ihracat miktarının %39'unu oluşturur [4].
Dünyada greyfurt
Dünya greyfurt üretimi 1994'te 4,8 milyon tondan 2024'te 9,9 milyon tona çıkarken hasat edilen alan 0,25 milyon hektardan 0,40 milyon hektara ulaştı. 1994–2024 döneminde üretimin yaklaşık %56'sı Asya'da, %33'ü Amerika kıtasında gerçekleşti; Türkiye bu dönemin ortalamasında onuncu sırada yer aldı [3]. Türkiye'nin 2024'te dünya üretimindeki payı yaklaşık %1,5 oldu [3, 7]. FAO verileri greyfurt ile pomeloyu birlikte kapsamaktadır.
1994–2024 yıllık ortalaması, milyon ton. Kaynak: FAO (2026)
Besin değerleri
32 kcal
100 gram çiğ greyfurtta (pembe, kırmızı ve beyaz etli ortalaması) [8]
| Su | 90,9 g |
| Karbonhidrat | 8,08 g |
| Toplam şeker | 6,98 g |
| Lif | 1,1 g |
| Protein | 0,63 g |
| Yağ | 0,1 g |
| C vitamini | 34,4 mg |
| A vitamini (RAE) | 46 µg |
| Beta karoten | 552 µg |
| Likopen | 1140 µg |
| Folat | 10 µg |
| Potasyum | 139 mg |
| Kalsiyum | 12 mg |
| Magnezyum | 8 mg |
| Fosfor | 8 mg |
Karbonhidrat farkla hesaplanmış değerdir [8].
Hasat ve depolama
Turunçgillerde erken hasatta kabuk kararmaları ve beneklenme görülür, geç hasatta ise meyvenin depoda dayanımı azalır, kabarma ve puflaşma olur. Meyve yüzeyinin dörtte üçü çeşide özgü rengini alınca meyveler hasat edilebilir [5].
Greyfurt meyveleri olgunlaştıktan sonra ağaçta uzun süre kalabildiğinden hasat zamanı pazara göre esnek biçimde ayarlanabilir.
Depoda en önemli sorunlar yeşil ve mavi küf çürüklükleridir; bu küfler meyveye çoğunlukla hasatta oluşan yaralardan girer [5, 6].
Bahçede yetiştirme
Greyfurt (altıntop) soğuğa duyarlılık bakımından turunçgiller içinde limondan sonra gelir; portakal, turunç ve mandarinlerden daha hassastır [6]. Turunçgillerde iyi verim ve kalite için havadaki nemin %70'in üzerinde olması uygundur, ancak %85'in üzerindeki nem mantari hastalıkları artırır [6].
Ayrıntılı yetiştirme rehberiÇeşitler
Hastalık ve zararlılar
Turunçgillerde uçkurutan, kahverengi çürüklük ve gövde zamklanması, kahverengi leke ve virüs hastalıkları ile Akdeniz meyve sineği, unlubit, kabuklubitler, kırmızı örümcek ve pasböcüsü başlıca sorunlardır. Akdeniz meyve sineği, zarar görmüş tek bir meyvenin bile ihraç edilen ürünün geri gelmesine yol açabilmesi nedeniyle ihracatı en çok etkileyen zararlıdır [6].
Hastalık ve zararlılar rehberiBenzer meyveler
Kaynakça
- Bayram, S., Alican, M., Köksal, Y., Turgut, M. ve Kara, E. (2016). Turunçgil yetiştiriciliği: Pratik bilgiler. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü.
- Demir, G. (2020). Limon yetiştiriciliği. Tarım ve Orman Bakanlığı, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü.
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2026). FAOSTAT: Crops and livestock products [Veri seti]. 30 Eylül 2026 tarihinde https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL adresinden erişildi.
- Özdil, E. (2025). Turunçgiller ürün raporu 2025 (TEPGE Yayın No: 419). Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü.
- Tarım ve Orman Bakanlığı. (2022). Turunçgil hastalık ve zararlıları ile mücadele (Çiftçi Eğitim Serisi-3).
- Turgutoğlu, E. (2020). Mandarin yetiştiriciliği. Tarım ve Orman Bakanlığı, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü.
- Türkiye İstatistik Kurumu. (2026). Bitkisel üretim istatistikleri [Veri seti]. 30 Eylül 2026 tarihinde erişildi.
- U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. (2019). Grapefruit, raw, pink and red and white, all areas (FDC ID 173033) [Veri seti]. FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173033/nutrients