Fındık

Hasat olumu: Zurufların iyice sarararak kızarması, fındık tanelerinin zuruf içinde oynamaya başlaması, sert kabuğun dörtte üçünün kızarması ve dal sallandığında meyvelerin dörtte üçünün dökülmesi hasat olgunluğunun göstergeleridir. Olgunlaşmadan toplanan fındıklarda kabuk rengi donuk kalır, iç kabuğu doldurmaz, buruşuk iç oranı artar ve uzun süre saklamak güçleşir [9].

Toplama: En iyi yöntem fındıkların silkme yoluyla yerden toplanmasıdır, ancak bölgede bu yönteme uygun bahçe azdır ve hasat çoğunlukla elle daldan yapılır. Çotanaklar dala birleştiği yerden tek tek koparılmalı, gelecek yılın tomurcuklarına zarar vermemek için sıyırma şeklinde toplama yapılmamalı, bahçedeki çeşitler birbirine karıştırılmadan ayrı toplanmalıdır. Toplanan zuruflu fındığın yaklaşık üçte biri oranında kuru fındık elde edilir [9].

Harman ve kurutma: Harman yerine getirilen fındıklar yığın halinde bekletilmeden ince bir tabaka halinde serilir, her gün karıştırılarak güneşte kurutulur, patozla zuruflarından ayrıldıktan sonra yeniden kurutulup temizlenir. Kurutmada nemin kabuklu fındıkta %12'yi, iç fındıkta %6'yı geçmemesine dikkat edilmelidir [3, 9].

Depolama: Kabuklu fındık serin, kuru ve iyi havalanan bir depoda en fazla bir yıl bozulmadan saklanabilir; daha uzun süre için 2–4°C ve %55–60 nem gerekir. Sıcaklığın yükselmesi acılaşmaya, nemin artması küflenmeye yol açar; eski ve yeni ürün ayrı depolanmalıdır [7, 9]. Fındık periyodisite gösterdiği için arz ve talep arasındaki dengeyi sağlamak amacıyla 1 ile 24 ay arasında değişen sürelerle depolanır; ihraç edilinceye kadar kamu ve özel sektör depolarında bekletilir [10].

Çeşitlere göre depolama: Fındık Araştırma Enstitüsü'nde yetiştirilen Tombul, Palaz, Çakıldak ve Kalınkara fındıkları iç nemi %6'ya kadar kurutulduktan sonra jüt çuvallarda oda koşullarında (ortalama 18,5°C ve %67 nem) 12 ay saklanmıştır. Toplam yağ bakımından Palaz, Çakıldak ve Kalınkara, Tombul'a göre daha iyi performans göstermiş; Tombul'da serbest yağ asitliği ve peroksit değerleri özellikle 9. aydan sonra yükselmiştir. Bununla birlikte bu değerler tüm çeşitlerde depolama sonunda yeme kalitesini olumsuz etkileyecek düzeyin oldukça altında kalmıştır [8].

Depolardaki sorunlar: Düzce'de 49 fındık deposundan alınan örneklerin yarısında böcek zararı (fındık kurdu, kuru meyve güvesi ve Rhyzopertha dominica), neredeyse tamamında ise iç çürüklüğüne yol açan funguslar (Aspergillus, Penicillium, Alternaria, Fusarium vb.) belirlenmiş; çürüklük oranı %5,6–20,7 arasında değişmiştir. Bu sonuç, uygun olmayan hasat, kurutma ve depolama koşullarının depolarda önemli kayıplara yol açtığını göstermektedir [6].

Fındık yağı: Şekil ve büyüklük bakımından standartlara uymayan fındıklar yağa işlenir. Bir yıl süren bir çalışmada fındık yağının kalitesi teneke kutu ve renkli cam şişede önemli ölçüde değişmezken PET şişede serbest asitlik belirgin biçimde artmıştır [11].

Aflatoksin: Kurutma ve depolama sırasında bazı Aspergillus ve Penicillium türleri insan sağlığı açısından tehlikeli mikotoksinler üretebilir; Aspergillus kaynaklı aflatoksinler ihracatta ciddi sorunlara neden olabilir. Bunu önlemek için hasat zamanında yapılmalı, fındıklar yerden toplanmamalı ve naylon çuval kullanılmamalı, zuruflu fındıklar aynı gün harmana getirilip yığın halinde bekletilmemeli, kurutma sırasında fındığın nem alması önlenmeli ve kurutulmuş fındık %70'in altında nemde depolanmalıdır [7].

Fındıkta ekonomik açıdan önemli hastalıklar külleme ve bakteriyel yanıklıktır; fındık kurdu, fındık yeşil kokarcası, kozalak akarları, yazıcı böcekler ve mayıs böceği ise önemli zararlılar arasındadır. Fındık tarımında genel olarak az pestisit kullanılması, yüzlerce türden oluşan doğal düşmanların korunması bakımından bir avantajdır [13].